Tags: няварта

АНТОНІ ЭДВАРД АДЫНЕЦ, АБО ТЫСЯЧА РАДКОЎ, ЯКІЯ ПЕРАВЯРНУЛІ МАРЫЙКУ

Мая барацьба з сылябамі

Одобрено цезурой (sic!).

Перадгісторыю гэтага дзёньніка можна пачытаць тут.

*
2 кастрычніка 2018 года, подпіс да фота задаволенага янота:

Твой твар, калі нарэшце ўдалося ўставіць у пераклад оды Адынца рыфму “сонца – бясконца”.

*
15 кастрычніка 2018 года:
А ў гэтым перакладным урыўку мае месца атракцыён цырку-шапіто "На пятым радку іншаплянэтнікі выкрадаюць Адынца і замяняюць яго на прыстойнага паэта". Увогуле, ён сваім талентам моцна нагадвае Сібілу з "Гары Потэра". Раз у год і палка страляе.

…Час ляціць безупынны! Людзі, што нядаўна
На каленкі дзяцінства нашае садзілі
І гісторыяй продкаў ці казкай забаўнай
Дух пясьнярскі, адданасьць Айчыне будзілі,
Дзе ўсе? Зьніклі са сьвету! Змарнелі ды ўмёрлі
Ці гібеюць, і скруха стаіць ім у горле,
І, як рэшткі крушэньня мкне хваля сівая,
Каб затапіць назаўжды — у бяздонным моры,
Вечнасьць, што ўсё бліжэе, ўсіх іх пахавае.

*
30 кастрычніка 2018 года:
Пакецік з жэлацінавымі мішкамі ў маладой сям’і – як пачак цыгарэт у Гулагу. Курс Нацбанка: легчы спаць – два мішкі, пайсьці ў садок – мішка, у кепскім настроі – тры. Гэта Сымон. А Лявон прайшоў першы тэхагляд, сказалі, дафіга жарэць паліва ваш грузавічок. Набраў за месяц жыцьця 1400. Дзяды нэўтралізаваныя Сымонам, Лёнчык – цалкам мой, нянькаю, гушкаю і раптам страшная думка: Той дзядам, гэты нам, дык што, трэці і праўда Лукашэнку???

Што сапраўды добра больш за месяц ня цягне пісаць вершаў. Адпусціла. То бок, я іх нават пішу, калі трэба, але ня цягне, разумееце? Штопраўда, Адынец спальвае дафіга паэтычных калорыяў. Асабліва вырубае, калі ён цытуе верш без пачатку і канца, толькі таму што ў гэтых строфах ён як ніколі іскрамётна пагуляўся словамі. Хачу любіць сябе, як Антоній Эдвард, карацей кажучы.

30 кастрычніка 2018 года-2:
Харошыя дзяўчаткі перакладаюць Адынца. Кепскія – каго захочуць.

30 кастрычніка 2018 года-3:
Дзевачка, міленькая, пацярпі крышачку, яшчэ дзьве страфы Адынца – і можна будзе старонку Сыракомлі.

*
2 лістапада 2018 года:
У кожнай працы ёсьць месца творчасьці. Узяць, скажам, перакладаньне вершаў А. Э. Адынца. Ён палічыў за абавязак прысьвяціць па юбілейным вершы ўсім дактарам, якія лекавалі Міцкевіча ў Вільне і Коўне. Выглядае на тое, што Міцкевіч быў хваравіты, а грошай на здароўе асабліва ня меў, і таму яго бясплатна або за танна лекавалі дактары, якія самі пісалі вершы, цалкам усьведамляючы сваю мі-мі-місію. У працэсе стаўленьня банак яны любілі пацерці за рамантызм з клясыцызмам. Адным з такіх дактароў-паэтаў быў Станіслаў Расалоўскі, з апісаньня Адынцом якога можна даведацца, як сварыліся літаратары ў ХІХ стагоддзі, калі не было інтэрнэту. У арыгінале там, дзе плаціна, гаворка пра вадзяны млын. Напэўна, гэта тагачасны адпаведнік вэнтылятару.

З падвойным рэспектам
Стась, творца і лекар,
Цябе я вітаю!
І казаньне гэта
Паэт да паэта –
Нарэшце зьвяртаю.
Табе ж нешта прозай
Тлумачыць параза:
Ледзь што, ты — з пагрозай, Абразай, зараза!
Паэтаў назло ты,
Як хто не антычны,
А немец (хай Гётэ)
Ці брыт рамантычны,
Клянеш, як шалёны,
Гнеў вонкі як хлыне,
Нібыта заслоны
Адкрылі ў плаціне,
І лаеш, і ганіш,
І ганіш, і лаеш,
І правіш, і раіш,
І ўпікі кідаеш (...)



Творчасьць без адрыву ад жыцьця. Антоні б ацаніў

*
11 лістапада 2018 года:
Калі левая рука свабодная, чытаю вампірскую сагу, калі правая перакладаю. Падумалася, што ўжо маю дастаткова матэрыялу, каб напісаць раман “Філаматы, філарэты і вампіры”.
Таксама на маргінэсе паўстаюць натхнёныя радкі:
А. Э. Адынец
дастаў уканец.

І швец, і жнец,
і Антоні Эдвард Адынец.

Антоній,
выпі плутоній
і г. д.

*
13 студзеня 2019 года:
Дзеля краснага слаўца не пашкадуе Адынца.

*
25 студзеня 2019 года:
Я прыйшла не са шчытом, але на шчыце, і на гэтым шчыце запісана 56 радкоў Адынца на імяніны Зана. Гэта, бляха, вынік за тыдзень. За мінулы год я зрабіла 300 радкоў, якія ўставіліся ў тэкст, плюс каля 100 атрыбутавала, цяпер трэба яшчэ 620. Псыхолягі раяць падлічваць свае дасягненьні, а ў мяне ступар ад гэтай тысячы, наперадзе яшчэ пагонны мэтр паэзіі. Я так разумею, ён у іх там быў апошні з філамацкіх магіканаў, дык яму з рэжыме сабесу замовілі мэмуары, а ён крыхан злоўжыў і паўстаяўляў вершы. Пры гэтым некаторыя тэксты складаныя тэхнічна, але бессэнсоўныя.

*
10 сакавіка 2019 года (праз два дні пасьля кліпа Вадзіма Галыгіна з віруснай песьняй “Восьмае, сакавік. На падворку сьнегавік і г д):
Адынец быў фанам Міцкевіча, але доўга не наважваўся да яго падысьці, стаяў пад вокнамі і ўсё такое. Нарэшце прыйшоў дадому. Гэтую падзею Адынец падрабязна апісвае ў пяцістаронкавым вершы (а я, увы мне, яго перакладаю, а яшчэ ў Адынца ёсьць паэмы, і ён іх таксама закапіпасьціў ва ўспаміны, уявіце іх мэтраж). Карацей, адбылася сустрэча шостага сакавіка. І ў мяне праблема, бо ў сылябічны памер лезе толькі "Шостае. Сакавік". Гэтак я і напішу – хай тыя пару адчайных, хто дачытае мэмуары Адынца да 300-й старонкі, парадуюцца.

Адным словам, ніжэй тыя ж падзеі вачыма Адама Міцкевіча ў вольным пераказе.

* * *
Шостае. Сакавік.
Валю Dziady ў чыставік.
Раптам нейкі хер з гары.
У яго цяпло ўнутры.
То Антоха Адынец,
Ён дастаў мяне ўканец.
Чую, выне ўсю душу,
Хрэн што сёньня напішу.

Шостага сакавіка
Стрэліся два шляхцюка,
Мёду і малака
Льецца ўсю ноч рака...

(У Адынца часта пыталіся, што бухалі філаматы і філарэты. Ён бажыўся, што яны не бухалі, і гарбата, мёд ды малако ў песьнях не эўфэмізмы. Маўляў, перакладалі Байрана, качалі біцуху, а потым на маёўках наварочвалі хто парное малачко, а хто сыраквашу поўны ЗЛЖ. Я яму, канешне, ня веру).

На карцінцы Адась і Эдзюсь на Вэзувіі. Гравюра 1881 году, яна ілюструе гісторыю векапомнай дружбы ў інтэрпрэтацыі састарэлага Адынца, адсылка да знакамітай карціны пра Аю-Даг, імха, невыпадковая.
І гэта, я прабівала: ніводзін з іх ня быў геем. Максымум бі


*
12 сакавіка 2019 года:
Not-a gay-seats хочацца паўстаўляць у гэты ўрывак замест цэзураў. Столькі фальшу і экзальтацыі на см кв тэксту цяжка прыдумаць, або я неяк адмыслова не адчувальная да паэтыкі перасьпелага рамантызму. "Братні" і "сябры" ўставіла ў пераклад, бо гэтыя словы цягнулі патрэбныя рыфмы, але і з літасьці да аўтара, неяк мне шкада яго ў цынічным ХХІ стагоддзі. Бо ў арыгінале там "доўгія пацалункі са сьлязьмі" і "быў шчасьлівы зь ім уночы". Насамрэч, апроч словаў Адынца, даволі мала пруфаў, што яны па-сапраўднаму сябравалі. Міцкевічу, відавочна, падабалася падабацца, а пол фаната ня меў значэньня. У пачатку сэрыі: Міцкевіч пісаў "Дзяды" на віленскай кватэры, але ніхто яшчэ пра гэта не здагадваўся. Сам жа Міцкевіч ужо ведаў, што яго хутка выпраўляюць у высылку.
(...)
Сыйсці я хацеў – ён кіўнуў: застанься.
Не было ў сьвеце сьвяцейшага твару.
Тонкая постаць, вакол цені танчаць –
Я ўяўляў: духі, прагныя пажару.
Так мы сядзелі. Моўча і сутоньне.
Раптам ён рукой мне ўстрапаў валосьсе:
“Праўда сумаваць ты па мне, Антоне,
Будзеш?” Сумневаў больш не засталося,
Што да прычыны роспачы юначай.
“Мала хто з нашых так па мне заплача,
Як ты”. Больш слухаць не было мне змогі.
Яму на грудзі – не трымалі ногі –
Я ўпаў з цалункам братняга адзінства.
І цуд адбыўся. Я зьмяніўся цалкам.
Мы сталі роўняй, што сябры з дзяцінства.
Размовы ночы мы сканчалі ранкам,
З ім адным быў я шчасным і свабодным,
Зазнаў уздымы і натхненьня хвалі.
Ліру засвойваў, быць каб сябрам годным,
Яго падказкі крылы мне давалі.

*
8 красавіка 2019 года:
Найлепшая цытата з фэстывалю “Прадмова”: Александру Федута удалось продемонстрировать, что жизнь Франтишка Малевского была полноценной и без Адама Мицкевича.

Са сваёй званіцы магу дадаць, што жызнь Адынца не была, чалавек збудаваў кар’еру на тым, што бачыў Леніна. У мяне ступар я дабралася да оды Адынца, якую і чытаць можна толькі праз ваніты, а мне перакладай, ды так, каб беларускага чытача ванітавала сувымерна з польскім (мэтад функцыянальнага перакладу).

Затое “Прадмова” ўдалася, вялізны дзякуй усім арганізатарам і ўдзельнікам.
Бартэндарка ОК16 зьмешвае літаратурныя кактэйлі

*
22
красавіка 2019 года:
Пляны на тыдзень, а тое і ўсе два. Што выбраць?
даперакладаць Адынца (200 радкоў)
дапісаць раман (200 старонак)?



*
22 студзеня 2020 года, камэнтар да спасылкі пра анонс выдавецтва Сьвятланы Алексіевіч “Пфляўмбаўм”:

Выдатны матэрыял. Палёт новага выдавецтва яшчэ не пачаўся, а разбор гэтага палёту ўжо ёсьць. Хочацца пагадзіцца з усім трыма аратаркамі, за выняткам рэплікі спадарыні Марыны:

“Шыбко: Калі аўтарак будуць выдаваць ня таму, што яны жанчыны, а таму, што яны напісалі добрую кнігу, то гэта вельмі паўплывае на якасьць літаратурнай творчасьці”.

То бок, тое што зараз выходзіць шмат хяровай літаратуры мужчынскага аўтарства усім норм? Каб лішняга разу не чапаць жывых, вось вам прыклад: Антоні Эдвард Адынец. Прыклад таго, што ўпёртага графамана нават уласная сьмерць 150 гадоў таму не ўтрымае ад публікацыі. І ўсё, як сказала Тацяна Нядбай: яго абслужылі жанчыны. Дзьве пераклалі, а трэцяя выдае. А прыдумаў усё літаратурны аб’юзэр Аляксандар Фядута.
Выдаўца Адынца Марына Шыбко ("Лімарыус").
*
24 кастрычніка 2020 года:
"Я дваццаць гадоў у партыі, а ты хто такі?"
А я ствараю азёры ўзмахам рукі,
лебедзяў з костак, і гэта выходзіць крута.
"Трэба жыць доўга і перажыць усіх",
Як напісаў пра Адынца Фядута.

*
25 кастрычніка 2020 года:
Весела была,
Як Адынца выдавалі:
Музыка йграла,
Цукеркі давалі.

У друку

"НЯВАРТА": АНТОНІ ЭДВАРД АДЫНЕЦ ЯК ЛЮСТРА БЕЛАРУСІ-2020

У сваёй 700-старонкавай “Гісторыі польскай літаратуры” Чэслаў Мілаш адводзіць Антонію Эдварду Адынцу ўсяго палову сказу ў 10 словаў, тры зь якіх – гэта імя Антонія Эдварда Адынца:

“Вандруючы па Нямеччыне зь сябрам, Антоніем Эдвардам Адынцом (другарадным паэтам), Міцкевіч…”


І вось у 2020 годзе ў Беларусі па-беларуску ў выдавецтве “Лімарыус” выходзіць 350-старонкавая кніга гэтага "другараднага паэта".

Нахрана, спытаецеся вы.

У маім жыцьці апошніх трох гадоў былі пэрыяды, калі я штодня задавала сабе гэтае пытаньне. Мучалася, пакуль не здагадалася скіраваць яго па адрасе – да Аляксандра feduta, які ўцягнуў мяне ўва ўсё гэта. Ну, канечне, пытаючыся, я ўжыла менш стрэмную і больш стрыманую стылістыку.

“Спадар Аляксандар (прынцыпова не называю яго Іосіфавічам) навошта вы перакладаеце, дасьледуеце і выдаяце вось гэта ўсё?”

Адказ быў шчыры і маркотны:

“Я такім чынам аддаю доўг за самі-ведаеце-што. Спадзяюся, грэшны, што калі дойдзе да расправаў, мой пазьнейшы даробак улічаць і ня вельмі моцна расправяцца”.

(На ўсякі выпадак расшыфрую “самі-ведаеце-што”, для студэнтаў. У 1994 годзе Лукашэнка сумленна перамог на дэмакратычных выбарах у Беларусі, бо за яго тапіла вельмі моцная каманда: іх называлі “маладыя ваўкі”. Лічылася, што яны прыйдуць да ўлады пад прыкрыцьцём папуліста, а там ужо ўсё возьмуць у свае рукі. Але выбіўшыся ў прэзыдэнты, Лукашэнка зрабіў па-свойму, і найперш расправіўся з паплечнікамі. Зь некаторымі – літаральна: Віктар Ганчар зьнік і, як выглядае, быў забіты па вусным загадзе Лукашэнкі ў 1999 годзе. Аляксандар Фядута – паліттэхнолаг Лукашэнкі да выбараў – быў звольнены з дарадцаў новага прэзыдэнта ледзь не ў тым жа 1994-м пасьля таго, як спытаўся ў Аляксандра Рыгоравіча, калі той зьбіраецца перавозіць у Менск жонку са Шклова. З таго часу ў Беларусі Фядута, за рэдкімі выключэньнямі (2010 год) займаецца пераважна журналістыкай і літаратуразнаўствам).

Я не адразу сьцяміла, як шматслоўная Адынцова пісаніна можа ўратаваць Беларусь і заадно рэпутацыю Фядуты. Бо ў галаве тады сядзелі адны трынаццаціскладовікі.

І толькі нядаўна ў маёй галаве ўсё стала на свае месцы.


Фядута – прафэсійны філёляг-русіст, гэтаму рамяству навучаны яшчэ ў СССР. Тэма ягонага жыцьця – літаратура ХІХ стагодзьдзя. А дасьледаваньне рускай літаратуры ХІХ стагодзьдзя ў Беларусі эта… ну такое.

"Веневіцінаву розу, ну а персьцень
нікаму".

І разам з тым існуе цэлы нявораны пласт літаратуры, пра якую сёння нічога невядома, бо яе аўтары нарадзіліся тут. Гэта творцы, якія пасьля трох падзелаў Рэчы Паспалітай зрабіліся падданымі Расійскай Імпэрыі, часта нават пісалі па-руску, але на вякі засталіся для ўсіх “другараднымі”.


Не, я зараз не пра тое, што Адынец – геній з Ашмяншчыны, знойдзены пад плотам і вернуты беларускаму народу як сьветач.

Гэта ня той выпадак, паверце. Наш сьветач па-ранейшаму – Адам Міцкевіч, сонейка яснае. Адынец, друг ягоны, быў ваісьціну другарадным і сам эта асазнавал. І мы гэта асазнаем і крывіць душою ня будзем.


Але чытаць Адынца сёньня безумоўна варта,

таму што, выдаючы і камэнтуючы такія дакумэнты эпохі, як ягоныя ўспаміны, Фядута робіць адну важную рэч. Ён узнаўляе для нас той кантэкст гісторыі і культуры, пра які мы ня ведалі, бо ўсе папярэднія эпохі нам расказвалі пра аднаго Аляксандра Пушкіна.

А вяртаць людзям іх уласны кантэкст – гэта прамая дарога да пераменаў.

У мяне даўно ляжыць праект эсэ пад назвай “Пушкін – наша а-хто-ты-такі”. Але чым далей у лес, тым усё паказвае, што пісаць яго няма сэнсу: беларусы і так усё разумеюць. Напрыклад, у Менску я жыву ў квартале, які ў 1937 годзе горадабудаўнікі назвалі “Пушкінскі пасёлак”, у гонар, уласна, стагодзьдзя. (Для студэнтаў: 100-годзьдзя з дня сьмерці Аляксандра Пушкіна). Выбіраючы сьцяг і тэму квартала на досьвітку нашай дваравой салідарнасьці, мае суседзі сказалі: “Пры чым да нас Пушкін?” – і назваліся “Квартал Літаратараў”.

Самі назваліся, разумееце?


Такія рэчы – заслуга ня толькі няўмольнага часу пасьля скасаваньня СССР, але і такіх навуцоўцаў, як  Фядута.

Іншыя важныя кнігі з  серыі "Наш ХІХ век", выдадзеныя і апрацаваныя Аляксандрам Фядутам:

Важныя выданні

Вильна 1823-1824: Перекрестки памяти / Сост. Федута А. И; вступ. ст. коммент. Лавринец П. М., Рейтблат А. И., Федута А. И. — Минск: Лимариус, 2008. — 244 с.

Александр Федута. Филомат в Империи: Документальная повесть о Франтишке Малевском.
Минск: Лимариус, 2019. 464 с. Чытаць кнігу ў ПДФ.

Мы са спадаром Аляксандрам пазнаёміліся спачатку аднабакова. Я, калі была студэнткай, часта стаяла за ім у чарзе ў яшчэ старой Нацыяналцы, ён браў або здаваў нейкія таўшчэзныя архівы, мяне ўражвала ўжо толькі вага тамінаў, і я думала: “Во чалавечышча!” Па часе сустрэч, думаю, ён тады працаваў над выданьнем прозы Фадзея Булгарына ў “Беларускім кнізазборы”. Праз колькі гадоў, калі дайшло да прафэсійных кантактаў, Фядута паклаў на мяне вока, бо я перакладала з польскай мовы, а русісту ХІХ стагоддзя, які займаецца Беларусьсю, без польскай мовы ніяк, вы-жэ-самі-всё-панімаеце.

Кніга, над якой тады працаваў Фядута

Але ў мяне былі іншыя пляны на духоўнае жыцьцё і літаратуру (на катэдру гісторыі русліту я рашуча не пайшла яшчэ на філфаку), таму ад зваблівых Фядутавых прапановаў беларусізаваць розных тутэйшых ноўнэймаў для “Лімарыуса” я ветліва адмаўлялася.

Пакуль ня здарыўся этат чортавы Адынец.

Гэта быў асаблівы выпадак. “Успаміны пра мінулае” з польскай мовы пераклала ўжо Яніна Кісялёва. Пэрэфэкцыяніст Фядута хацеў, каб кніга выйшла тоесная арыгіналу – а ў ёй яшчэ заставалася абеларусіць у суме 1000 (тысячу) радкоў вершаў. І да мяне два перакладчыкі адмовіліся ад праекту.

Карочы, я іх усіх (уключна з Адынцом) проста пашкадавала.

На сваю галаву.


Зрэшты, менавіта праз унікальнасьць тэхзаданьня ў мяне быў картблянш – я магла адкрыта клясьці талент Антошачкі ў афлайнавых смалтоках і пісаць усё, што пра яго думаю, у фэйсбучыку. Там і разгортвалася драма, якая займела хэштэг #ніднябезадынца.

Паколькі дэдлайн на рэдактуру прозы і ўстаўляньне ды камэнтаваньне вершаў расьцягнуўся да бясконцасьці, Фядута не вылазіў з маёй ФБ-старонкі, дзе посьціў злых пандаў і пакрыўджаных сабачкаў пад кожным маім допісам 2018 і 2019 году, не пакідаючы мне права на прыватнасьць.

Але ўсё скончылася добра.

У канцы лістапада ў мэмуараў Адынца прэзэнтацыя.


Усё скончылася добра. Хутка будзе прэзэнтацыя

Сёньня, калі кніга нарэшце пайшла ў друк, у мяне камень з сэрца, таму я абвяшчаю ноч рэтраўматызацыі. Зьбіраю тут храналягічна свае зацемкі падчас перакладу, каб разам з вамі згадаць, как эта была.

Нагадаю яшчэ толькі, што рубрыка #няварта – гэта мой пэрсанальны тролінг Яна Максымюка, рэдактара рубрыкі “Варта” на “Радыё Свабода”. Аднойчы ён пасьмеў сказаць мне, што маё пляваньне ядам не цікавіць мэтавую аўдыторыю РС, таму мае адмоўныя рэцы я магу засунуць сабе ў ЖЖ. Я глыбака ў душы перакананая, што менавіта праз гэта іх сайт цяперака і недаступны ў Беларусі.

Oh karma, thou art a heartless bitch.

"НЯВАРТА": ШТО Я ДУМАЮ ПРА "КРАЙЦЭРАВУ САНАТУ" ЛЯВА ТАЛСТОЯ

У гэтыя сьвяточныя, не пабаюся гэтага слова, ханукальныя дні, калі хіпстарскія калядныя кірмашы Менску нарэшце накрыла сьнегам, у кагосьці можа скласьціся аблуднае ўражаньне, што на Беларусь такі спусьціліся мір, лагода ды Санта Клаўс і наагул тут нейкім бокам жыве Бог. Трэба тэрмінова нешта з гэтым рабіць, таму я кідаю ўсё і пошчу ў ЖЖшку тэкст, які напісаўся даўно, але застаўся на маргіналіях набросу пра раман Анкі Упалы як яшчэ адзін прыклад бездакорнай літаратуры, прачытаньне якой мяне раззлавала. Дарэчы, ад сёлета тэксты гэтага блогу архівуе спэцыяльная праграма Бібліятэчнай Асацыяцыі Лігі Плюшча ў ЗША. То бок ад беларускай літаратуры ў сеціве праз сто гадоў застанецца, апроч ншага, гэта. Прыміце спачуваньні.


Рубрыка "Няварта" зьявілася па адной-адзінай прычыне, імя якой – Ян Максымюк  і ўсё тое, што ён увасабляе ў літаратурным полі краіны як рэдактар "Варты" на Радыё Свабода і мадэратар ФБ-суполкі "Толькі пра літаратуру" (увасабляе, калі што, усё толькі самае вартае і літаратурнае). Але сёняшні інтэркалядны выпуск натхнёны паэтам і рэдактарам “Дзеяслову” Анатолем Івашчанка viershnick, які толькі што падвёў чытацкія вынікі году. Сярод прачытанага ім сёлета быў твор, які яго моцна ўразіў – "КрайцЭрава саната" Лява Талстоя (о так, мы можам інтэгравацца зь імі як заўгодна глыбока, але беларускай мовы ўжо ня спыніш).

Трымайце пяць маіх пакуль што беларускіх капеек.

Беларускія капейкі. Чтобы помнілі. Фота парталу "Спутнік".
Collapse )

НЯВАРТА feat MYTHBUSTERS: ЦІ САСТУПАЕ КУРТ ВОНЭГУТ У АРЫГІНАЛЕ РЫЦЕ КАВАЛЁВАЙ?

У гэты радыкальна непагодны дзянёк, калі чытачы кніжнай сэрыі "Амэрыканка" сабралі больш за 2000 рублёў на перавыданьне "Бойні №5" Курта Вонэгута па-беларуску і маюць яшчэ адну ноч, каб сабраць крыху болей, а само перавыданьне паляцела на вёрстачку, я маю крыху часу, каб апавесьці  пра вынікі невялічкага досьледу, які зрабіла ў кастрычніку.  Тут і цяпер, без страхоўкі і каскадэраў, я пагуляюся ў разбуральніцу літаратурных легендаў, каб нарэшце адказаць на важнае для мяне  посткаляніяльнае пытаньне: ці сапраўды руская савецкая школа перакладу амэрыканскай літаратуры такая крутая як яе малююць?

Спойлер сапраўды.

Так што, калі вы трапілі на гэтую старонку па службе, схавайце заточку назад у халяву свайго крамлёўскага боту. Сэнсацыяў, зрываньня пакроваў і выкрыцьцяў тут не прадбачыцца. Але ёсьць у гэтым пытаньні трансьляталягічныя і геапалітычныя нюансы, і я хацела б гаварыць пра гэта.

Гаварыць пра гэта я хацела б у межах утульнай мне кляакі сваёй нерэгулярнай і непапулярнай рубрыкі "Няварта", прыдуманай, нагадаю, з адной-адзінай мэтай затроліць Яна Максымюка.  Поруч са знакамітым домам літаратурнай цярпімасьці ФБ-суполкай "Толькі пра літаратуру", згаданы воін сьвятла заснаваў на "Радыё Свабода" культаглядальніцкую сэкту пад назвай "Варта", гэты рассаднік станоўчых тэндэнцыяў і кампліментарнай крытыкі.

Як вы можаце здагадацца, мяне ў  "Варту" не бяруць.

І гэта толькі да лепшага, бо ў атмасфэры пазітыўнай цэнзуры, прымусовай дабрыні і ўсеахопнай любові мой кволы дух  змарнеў бы дашчэтну, як рэдкая архідэя-вампір у восеньскім  букеціку бабулькі зь пераходу. Нам фсем нужна герань, каб на яе трасца.


Рэдкая архідэя-вампір.
Collapse )

НЯЧЫСТЫ ПАЙШОЎ: ПЯЦЬ ПРЫЧЫН, ПА ЯКІХ БЕЛАРУСКІ ЛІТАРАТУРНЫ ПРАЦЭС ЗРАБІЎСЯ ЛЕПШЫМ

Сённяшні выпуск #няварта асаблівы для мяне. Гэта першы тэкст, які я друкую ў ЖЖ, бо ён не прайшоў цэнзуру ў незалежных СМІ. Вядома ж, я не расстроілася: цэнзура ў незалежных СМІ гэта свая, мяккая і плюшавая цэнзура — ня тое што гэтыя яжовыя рукавіцы нашай крываварэжымнай перыёдыкі. Тым мне менш, мне важна сказаць тое, то я хачу сказаць, нават калі маё меркаванне застанецца маргінальным. У цэлым я, як заўсёды, пішу пра тое, што радзіма ў дрыгве, але меліяратары ўжо блізка. Так ці іначай, майце на ўвазе, што
меркаванне аўтаркі можа не супадаць ні з чым.

Collapse )

МАРТА, АСТРЫД, ІНГЕР: ЧАМУ (НЯ)ВАРТА ЧЫТАЦЬ НОВУЮ КНІГУ АНКІ ЎПАЛЫ

На папярэдні допіс маёй новай рубрыкі “Няварта”, дзе я жалюся з нагоды літаратурных твораў, зь якімі мела (ня)шчасце пазнаёміцца, паступіла толькі адна істотная заўвага. Кнігагандляр Алесь Яўдаха з усёй строгасьцю запытаўся: “Чаму наркамаўкай???”

Каюся і выпраўляюся. І сапраўды: пасьля шэрагу маралізатарскіх чыстак апошняга дзесяцігодзьдзя ў беларускім культурным полі засталося вобмаль пляцовак, дзе можна мацюкацца на тарашкевіцы.

Нагадаю, што рубрыка “Няварта” была заснаваная мною з адзінай мэтай – патроліць Яна Максымюка. Па дарозе яна аднак абрасла дадатковымі місіямі. Напрыклад, місіяй пазбавіць вас неабходнасьці чытаць творы, якія ўжо прачытала я. І тым відавочнейшая важнасьць гэтай місіі, чым бліжэйшы новы прэміяльны сэзон Літаратурнай прэміі Ежы Гедройця. У Беларусі ўрадзілі клубніцы і чарэшні, на павестцы дня чарніцы, парэчка і агрэст. Усе інтэлектуальныя сілы краіны кінутыя на замарозкі і закаткі. Гэта аднак не здымае адказнасьці з аматараў тэорыяў змовы сачыць за літаратурнымі навінкамі, каб годна падыйсці да восеньскага абвастрэньня і абгрунтавана, а не як заўсёды, заявіць пра тое, што ўсё куплена.

Вось жа, на прэпарацыйным шкле – найбольш відавочная кандыдатура ў шорт-лістэры Гедройця. Тут нават да варажбіткі Юліі Шаровай не хадзі. Выдадзены напрыканцы 2017 году ў выдавецтве “Янушкевіч” дакумэнтальны раман “На засьнежаны востраў” Анкі Ўпалы ўжо атрымаў трэцяе месца ў экспэртнай прэміі “Кніга году” і вагон ды ікееўскую цялежку падазрона пазытыўных водгукаў ад прасунутай чытацкай аўдыторыі. Гэта, дарэчы, і дазваляе мне зь лёгкім сэрцам няварціць Упалу – тыя 2% чытачоў, якія паводле статыстыкі, толькі і чытаюць у нас па-беларуску, ужо яе прачыталі, а астатніх да гэтага ўжо нічым не змусіш, хоць ты ім паабяцай, што ў кнізе падрабязнае апісанне лесьбійскага сэксу на 86 старонцы.


Collapse )