RADIO MARYJKA - ФРАШКІ ПРА ПАЭТАЎ І ПЕРАКЛЛАДЧЫКАЎ-6

08:15 pm - ФРАШКІ ПРА ПАЭТАЎ І ПЕРАКЛЛАДЧЫКАЎ-6

ЯК ПАЭТ І ПЕРАКЛАДЧЫК АРЦЁМ КАВАЛЕЎСКІ ТАБУРЭТ ПАД ПАВЕТКАЙ ПАСТАВІЎ

Яраслаў Івашкевіч. ПАННЫ З ВІЛЬКА: аповесьці і апавяданьні: пер. з пол. – Мінск: Зміцер Колас, 2006. – 402 с.

Гэта здарылася гады чатыры таму ў Варшаве на міжнародным перакладчыцкім сэмінары. Задачай нашай групы было падрыхтаваць збор твораў Яраслава Івашкевіча па-беларуску. Расклад быў ня надта зручны, таму, каб не губляць часу, мы зьбіраліся ў гатэлі, дзе жылі. А жылі мы ў знакамітай сярод беларусаў, афрыканцаў, віетнамцаў і іншых усходніх сяброў Польшчы “Хэры” (“Геры”, грэцкай багіні па-нашаму). Адным бокам “Хэра” падпірае агароджу Лазенак. Было лета, было сьвята (Божага Цела), было сонечна, мы былі маладыя і амбітныя. Мы – Інэса Кур’ян, Серж Мінскевіч, А.Х., Марына Шода, Арцём Кавалеўскі, я і Вальжына Морт - зьбіраліся ў адным з нумароў і гадзінамі па косткках разьбіралі пераклады адно аднога.

Адным з такіх сонечных дзён мы разглядалі апавяданьне “Бітва на раўніне Сэджмур” у перакладзе Арцёма Кавалеўскага. Падзеі апавяданьня адбываюцца ў Англіі 17-га стагодзьдзя. Усё было ўва ўсіх сэнсах мірна, пакуль мы не перайшлі да эпізоду выправы ў паход вайсковага атраду. Паводле перакладу Арцёма, нейкі стары служака ля магістрату залез на табурэт і нешта прамаўляў.

У арыгінале быў stołek.

- Табурэт – недарэчнае ў гэтым кантэксьце слова, - прычапіліся мы ў працоўным парадку да Арцёма, - памяняй.

І раптам пачалася бура.

- Не памяняю! – патасна адмовіўся Арцём. - Гэта менавіта тое слова, якое павінна тут стаяць!

Дваццаць наступных хвілінаў мы разважалі выключна табурэтачнымі катэгорыямі. Інэса, А.Х. і Марына занялі памяркоўную пазіцыю назіральнікаў за тым, як мы з Вальжынаю з аднаго боку і Серж з Арцёмам зь іншага шпурляемся вэрбальнымі табурэткамі.

- Ну якія табурэткі ў Англіі 17-га стагодзьдзя? – абуралася ўсё паэтычнае ўва мне і Вальжыне,- гэта анахранізм, саўковая рэалія. Пастаў адэкватнае слова. Ну там зэдлік або ўслон. Лавачку. Крэсьліца. Што заўгодна, але толькі не табурэтку!

- Там быў “столэк”, а “столэк” – гэта такая дура, утрая большая за зэдлік, - абуралася нам у адказ штосьці фрэйдысцкае ў Сержы і Арцёме. – Зэдлік і ўслон – надта маленькія!

- Зэдаль! – падаў А.Х. голас арбітра на лініі.

- О, зэдаль! Зэдаль пішы! – пачалі ўцюхваць Арцёму мы з Вальжынай. - Зэ-даль! Зэ-даль! Ніякіх табурэтаў!

- Ніякіх зэдляў! Ні-я-кіх!!! – у канец разьюшызўся Арцём. - Зэдлік, услончык… фу, мярзоцьце калгаснае. - Вясковае штосьці! – аўтарытэтна падтрымаў яго Серж. - Мы – гарадзкія – сядзім выключна на табурэтах!

- Мы тожа гарацкія, - ледзьве стрымліваючы сьмех, запярэчылі гэтым дваім мы з Вальжынай. – і гэта не замінае нам сядзець на зэдліках. Ня кажучы ўжо пра англійскага жаўнера 17-га стагодзьдзя. Які стаіць. На якім-небудзь “прадмеце мэблі, прадзначаным для сядзеньня”. І нешта прамаўляе. Ды напішы ты “зэдаль”.

- Табурэт!
- Зэдаль!
- Табурэт!
- Зэдаль!
- Табурэт!

- Гэта ж прахадны момант тэксту, - канючылі мы з Вальжынай, - Зрабі ласку паненкам, папраў стыль, прымі з тэксту табурэт, уратуй прыгажосьць - і яна Ўратуе СЬВЕТ.

- Ні за што!!! – бушаваў Арцёмка. – Ні-ко-лі, ніколі ў жыцьці я не аддам свой табурэт калхазанам! Табурэтка альбо сьмерць! Я ПАМРУ ЗА ТАБУРЭТКУ!!!!

І тут у нас з Вальжынай пачалася гістэрыка. Мы паваліліся на ложак, дрыгаючы нагамі, выючы: “Памрэээээ! За табурэээтку!!!! Арцём! Не памірай, ня нада!!!”

Больш перакладаў у той дзень не абмяркоўвалі.

І вось шмат вады ўцякло з таго часу, разгортваю сьвежавыдадзеную кніжку Яраслава Івашкевіча , чытаю:

“Стары жаўнерышча, які памятаў часы Олівэра, узабраўся пад паветкаю аднаго дома на табурэт і нешта там балбатаў” (с. 100) –

і думаю, як усё-ж такі добра: і табурэт на сваім месцы, і Арцём жывы-здаровы. Толькі як гэта мы дваццаць хвілін змагаліся супраць табурэта ў Англіі 17-га стагодзьдзя, а паветку гарадзкога дома ў той жа Англіі таго ж стагодзьдзя прапусьцілі?.. Выпіў нашыя сокі табурэт, пасьля яго відаць, мы ўжо на ўсё былі згодныя.

Настрой: nostalgic