?

Log in

RADIO MARYJKA

Врс. 5, 2020

06:05 pm - ТАПАГРАФІЯ КІЛІМАНДжжАРА

Прывітаньне!

Мяне завуць Марыя Мартысевіч, і гэта мой блог "Радыё Марыйка". Я вяла яго ў 2004 - 2012 гадах, а цяпер гэта - інтэрактыўны архіў, які пакрысе будзе дапаўняцца. У гэтым пасьце сабраныя спасылкі на самыя розныя літаратурныя праекты, да якіх я пасьпела спрычыніцца за час існаваньня гэтага ЖЖ, збольшага сыстэматызаваныя тэгі, якімі я карыстаюся, і іншыя спасылкі.

КНІЖНЫ КІРМАШЫКCollapse )

НАВІТАР ПА ТЭГАХ У ГЭТЫМ БЛОГУCollapse )

Мае вершы ў аўдыё і відэафармаце на сайце Літаратурнага радыё

Мае публікацыі на сайце газэты НОВЫ ЧАС

Мае пераклады ў онлайн-часопісе "ПрайдзіСвет"

Гэты запіс заўжды зьверху.

Тра. 17, 2016

03:01 am - ЛІТОЎСКАЯ ПАЭЗІЯ Ў МЕНСКУ 19 ТРАЎНЯ

Добрая вечарына паэзіі зь вішанькай на торце ў выглядзе паэтычнага спэктакля адбудзецца ў Амбасадзе Літоўскай рэспублікі ўжо ў чацьвер, 19 траўня. Падрабязьней афішу можна зірнуць тут, уваход на яе вольны, папярэдняя рэгістрацыя адбываецца па адрасе: culture.by1@urm.lt. Усім аматарам паэзіі рэкамэндую ўпісацца.

А каб падахвоціць, хачу прадставіць дзьвюх аўтарак, вершы якіх я пераклала для гэтай вечарыны. Падрадкоўнікі для мяне зрабілі харошыя людзі, найперш Паўліна Вітушчанка, праца мне вельмі спадабалася тым, што даводзілася прымаць шмат нестандартных рашэньняў. Напрыклад, дзеля аднаго зь вершаў давялося адначасова карыстацца гуглмэпам і энцыкляпэдыяй "Беларуская міталёгія".

Дзьве паэткі, што выпалі мне на перакладчыцкім расьпіле, як на мяне, вельмі яскрава дапаўняюць адна адну, дэманструючы шматграннасьць маладой літоўскай культуры, - яны такія розныя, але ўсё-ткі разам чытаюць у Менску. І, што цікава, з розьніцай у год абедзьве сталі ляўрэаткамі літоўскай прэміі "Першая кніга паэзіі", аналяга нашага паэтычнага "Дэбюту" (клёва я патапталася па мазалях, праўда?). У нас у такой сытуацыі адной бы ўжо прыгразілі "жалезным прэнтам за домам Ваньковіча" (с.). Не скажу, якой.

Юргіта Яспанітэ (1981 г.) нарадзілася ў мястэчку Зарасай на мяжы з Латвіяй і ў адным зь вершаў ужывае слова "маланкос", значэньне якога тлумачыць літоўскім чытачам у зносцы. У кароткім бія аўтаркі пазначана, што яна выхоўвае дзьвюх дачок, і гэта важны момант для разуменьня яе тэкстаў. Каб фота прыгожа глядзелася побач зь вершам, я адсекла ад партрэту аўтаркі дрэва, якое яна пасадзіла.


МАЛІТВА ПАЛЯЎНІЧАГА

Г.Ж.

Калі моліцца паляўнічы
нічога
марна не праліваецца на зямлю
ані рыку, ані гуку
калі моліцца паляўнічы
зьвярыны слых рассыпаецца на аскепкі
калі моліцца паляўнічы
яго дзіця
ходзіць уздоўж ракі
алянят драўляных
водзіць за сабой табункі
яго маці
не чытае сьлядоў паляўнічага
дні навылёт
а спакойна
шые ахоўныя кажушкі
дашыўшы, адгрызае
зьвярыную жылу
і тады ў паветры
колам
паўсюдна
пульсуюць злучкі

і ніхто больш не памірае
а проста мяняе аблічча

паляўнічы канчае маліцца.





Рамуне Брундзайтэ (1988 г.) нарадзілася ў Вільні з усімі выцякаючымі: большасьць тэкстаў, якія яна прачытае ў Менску, будуць пра горад і рэчку. Мэр Вільні ўручыў ёй узнагароду за вершы пра Вільню. На справе, Рамуне атрымала дзьве літоўскія прэміі "Дэбют" - яшчэ адну на паэтычнай восені ў Друскеніках. Яна вучылася ў Італіі, цяпер жыве ў Літве і выкладае італьянскую мову і піша для прэсы пра культуру. Абы не прадаваць роўтары па тэлефоне. Мяркуючы па фота, Рамуне выхоўвае поні. Хоць гэта і ня згадваецца ў яе кароткім бія.


РОЎТАРЫ ДЛЯ АФРЫКІ
Другая вэрсія

Алё, Афрыка,
мы прапануем вам гуманітарную дапамогу
літоўскімі роўтарамі.

Дарагая Нігерыя,
мы прапануем вам найшпарчэйшую
інтэрнэт сувязь.
Вашы махляры змогуць яшчэ апэратыўней дзяліцца
недасяжнымі мільёнамі і дыямэнтамі прадзеда.

Любая Лібія,
Кажаце, у вас грамадзянская вайна,
цяжкая сытуацыя, валютны крызыс,
уцекачы тонуць ля берагоў Італіі,
не час для бізнэсу?
А вы падумайце –
вайна адкрывае новыя магчымасьці,
чысьціць рынак.
Будзьце хутчэйшымі за сваіх канкурэнтаў!

Я трапіла ў Сенегал?
Тут ужо дакладна пошук карцінак не выдае тэрарыстаў (кажа кіраўніца),
ці дзяцей з разбухлымі жыватамі.
Тут хутка разьвіваецца індустрыя тэлекамунікацый,
цёплая вада, трапічны клімат,
пра гандаль рабамі гавораць толькі па “Дыскавэры”
(вельмі доўгае відэа на ютубе, я нават не даглядзела да канца).

Я тэлефаную, тэлефаную, тэлефаную
і пішу ўпотай
у офісе ва Ўсходняй Эўропе,
дзе ключ ад ліфту маюць адно перадавікі продажаў,
дзе ў кабінэтах растуць грашовыя дрэвы, паліваныя адно ў дзень заробку,
прыгоннае права ў нас скасавалі ў 1861-м.

Месцазнаходжаньне: Чарнышэўскага
Настрой: sleepysleepy

Стд. 11, 2016

02:30 am - ЧЫТАНЬНЕ АДНОЙ ЛЕВАЙ: "ДОЛЯ ПРАЎДЫ"

У 2016 годзе зараклася чытаць кнігі жывых беларускіх літаратараў - ад граху падалей. А вось на жывых польскіх гэта не распаўсюджваецца. Асабліва, калі пішуць яны пра мёртвых.

Трымаць кнігу адной рукой не вельмі зручна, таму чатырохсотстаронкавае чытво, якое ў нармальных умовах я мусіла б праглынуць за адну ноч, расьцягнулася на дзьве з паловай. Затое цяпер, калі ў мяне засталася яшчэ палоўка ночы, шчыра магу парэкамэндаваць усім аматарам добрых дэтэктываў нешта вельмі захаплялнае, а менавіта - кнігу Зыгмунта Мілашэўскага "Доля праўды" ў вельмі арганічным перакладзе Марыны Казлоўскай - pani_cogito.



Замежныя дэтэктывы для мяне - займальнае краязнаўства. Літаратурныя забойствы часта ўкарэненыя ў праблемы канкрэтных людзей у канкрэтнай мясцовасьці, так што добра напісаны дэтэктыў дае нагоду пашырыць веды пра сьвет, нават калі аўтар проста апісваў блізкую ягонаму чытачу рэчаіснасьць і не ставіў перад сабой нейкіх асьветніцкіх мэтаў. І тым больш крута, што Зыгмунт Мілашэўскі ставіў, але разам з тым не даў ментарству і гуманістычнаму патасу пераліцца цераз край. Паказальна, што ўжо на першых трох старонках я сустрэла два раней невядомыя мне паняцьці. (Адно зь іх - "пупавіны", я зараз усё такое замячаю).

Дзеяньне дзюціка адбываецца ў польскім горадзе Сандомежы, які знаходзіцца блізка ад мяжы з Украінай (і Беларусьсю), і таму космас раману роўны космасу гэтага чароўнага гарадка з максымальнай канцэнтрацыяй помнікаў архітэктуры на мэтр квадратны. Гісторыя рэгіёну ХХ стагодзьдзя старанна перапрацаваная аўтарам і вельмі спрытна інкарпараваная ў сюжэт. Іранічны, але адначасова рамантычны тэкст так сакавіта апісвае Сандомеж, што неадкладна хочацца спакаваць рэчы і выправіцца ў бок КПП Домачава (ДамАчава?), ад якога - празь Люблін - да Сандомежу з Беларусі найбліжэй (адпаведнае ваяводзтва мусіць добра аддзячыць аўтару, калі яшчэ не).

Зрэшты, Сандомеж, калі верыць развагам герояў падчас следзтва - гэта і так новы турыстычны трэнд Польскі. У рамане яго супрацьпастаўляюць іншаму гарадку на Вісьле - Казімежу Дольнаму, моднаму ўнутрыпольскаму курорту, які, як можна зразумець, ужо ўсім абрыд. У Сандомежа большы патэнцыял. Дэтэктыў "Доля праўды", расказвае, уласна, пра тое, чаго баіцца ў Сандомежы шараговы польскі турыст, апроч блізкай украіна-беларускай мяжы.

Папулярнасьці Сандомежу з 2008 году дадае іншы дэтэктыў - "Ojciec Mateusz". Франшыза італьянскага серыялу Don Matteo, пабудаваная на тым жа прынцыпе, які скарыстаў аўтар "Долі праўды" - чарада злачынстваў у дэкарацыях мілай правінцыі. Сымпатычны, разумны і добрапрыстойны каталіцкі сьвятар, які выкрывае нягоднікаў - такое гледзіва яўна добра зайшо б яшчэ ў Гішпаніі і Ірляндыі (а ў Чэхіі і Швэцыі - не). У Польшчы ўжо здымаецца 15-ты сэзон "Айца Матэуша", а сама ідэя крочыць па сьвеце і ўжо пратачылася ў рускі мір: у Расіі ў 2014 годзе адбылася прэм'ера "Отца Матвея".



Да Сандомежу я дабяруся яшчэ няхутка, таму, каб прасякнуцца аўрай гораду, паглядзела першую сэрыю "Айца Матэуша" (Даруй мне Панбуг, скарысталася пірацкім украінскім сайтам).

Паводле сюжэту, ксёндз Матэуш прыяжджае ў Сандомеж пасьля таго, як злы Лукашэнкаўскі рэжым дэпартуе яго зь Беларусі. На першай мшы ў перададзенай яму парафіі ён па звычцы пачынае казань на беларускай мове. Потым у ходзе дзеяньня ён цытуе нейкую мудрую мысьль, якая аказваецца словамі вядомага беларускага пёсэнкажа Васіля Патопчына - выдуманага. Такі вось мілы кейс для тых, хто калекцыянуе згадкі сінявокай ў сусьветным маскульце.

Выглядае Сандомеж прыкладна так. Хачу-хачу, адным словам.

Месцазнаходжаньне: Чарнышэўскага
Настрой: sleepysleepy
Цяпер грае: Guitar Baby Music to Relax

Снж. 11, 2015

09:49 pm - АБАВЯЗАНАЯ БЫЦЬ РОЗНАЙ - MUSI BYĆ DO WYBORU: МАЯ ПАДБОРКА ДЛЯ КОНКУРСУ ПЕРАКЛАДАЎ ВІСЛАВЫ ШЫМБОРСКАЙ

Пару дзён таму ў Польшчы падвялі вынікі конкурсу на найлепшы пераклад вершаў Віславы Шымборскай. Я ўдзельнічала - і мая падборка трапіла ў фінал у беларускай намінацыі разам з працамі Алеся Емяльянава-Шыловіча і Ганны Янкуты lady_z_shalomam. І як бы нада ехаць ва Ўроцлаў разам з усімі дзевяцю фіналістамі з трох краінаў, але я, на шчасьце, ніяк не магу, таму што 25 лістапада ў нас нарадзіўся Сымон. Мне, праўда, паабяцалі, што на вынікі конкурсу мая адсутнасьць на цырымоніі ніяк не паўплывае. Пазіцыі пераможцаў - першая-другая-трэцяя будуць адкрытыя 19 сьнежня.

Да перакладаўCollapse )

Месцазнаходжаньне: Чанышэўскага
Настрой: disappointeddisappointed

Кст. 28, 2015

08:36 pm - САШБАШ. ВОСЕНЬ

Прыкладна з год таму па запрашэньні Анатоля Івашчанкі viershnick паўдзельнічала ў  перакладчыцкім флэшмобе - зрабілі вялізарную падборку рускага року па-беларуску. Зрабіла два тэксты Аляксандра Башлачова. Зразумеўшы, што маім калегам больш падабаютса сатырычныя яго творы, пайшла па лірыцы. Толькі два - бо Сашбаш - густы вэрсіфікатар, зрабіць гэта на яго ўзроўні па-беларуску, ды яшчэ, каб сьпявалася, было амаль нерэальна. Іншы мой пераклад - "Музыкант", здаецца, так і не сьпяваецца.

Рок-анталогія цалкам існуе ў "Дзеяслове" №69, а тут я зьмяшчу адзін тэкст, бо - нечакана для мяне -  Анатоль засьпяваў яго на нядаўняй імпрэзе ў ДК. Мне - вельмі. Дзякуй, Толю!

Песьня, дарэчы,  выявілася прарочай, калі браць да ўвагі радок "зіма ў ролі маёй удавы" :(

ВОСЕНЬ

Ноч плюецца на шкло
чорным
Лета? Лета пайшло
к чорту.
Вока акна.
Пад сувоем сукна
Спіць Поўнач мая ў дрыгве.
Ды дзе ты, вясна?
Што ў тваёй галаве?

Восень. Ягадаў-губ
горыч.
Восень. Твой пажадлівы труп
поруч.
Усе мае песні ліпеня й жніўня
Восенню спалены ўшчэнт.
Раўнівая ў ролі жонкі маёй яшчэ.

Дзёр ад сырой махоркі.
Неба – як рондаль з коркай старой
жоўтай хлоркі
І раніцой наўпрост нада мной
Крапае ржавы гной.
Госпад і той, мусіць,гуляў вясной.

Трэба скараць
горы.
Трэба мяняць
зоры.
Ды лісце, што марыць ляцець разам з птушкамі,
Падае толькі ўніз.
У кожным двары восень дае стрыптыз.

Вось і ў нас больш у куфлях не квас – піва,
ну а ў вас?
Дамы праходзяць паўз нас ляніва –
і без акрас.
Ім не рэзон падабацца больш нам,
І на шпацыры сам
Я налічыў дзесяць вусатых дам.

Коням бы сані цягнуць па раллі.
Так абрыдлі калёсы.
Раллі – каб над ёю вуллі гулі
белых восаў.
Хто змажа нам раны
І перабінтуе нас?
Хто накладзе нам швы?
Напэўна, зіма ў ролі маёй удавы.


Пераклала Марыя Мартысевіч паводле




Месцазнаходжаньне: Чарнышэўскага
Настрой: creativecreative
Цяпер грае: Ён, радзімы

Кст. 27, 2015

02:56 am - ЧАМУ Я ПЕРАКЛАДАЮ "ШЭРЛАКА ХОЛМСА", АБО АРТУР КОНАН ДОЙЛ СУПРАЦЬ РУССКОГО МІРА

Тыдзень як штодня заходжу сюды напісаць пост, але не магу пачаць, бо перада мной разьвярзаецца безна. У мяне ў профілі чамусьці стужкуюцца самыя папулярныя беларускія, прасьці Госпадзе, блогеры (хто ведае, як іх выключыць?). Я аўтаматычна пачынаю іх чытаць, хапаюся за галаву, потым за сэрца, потым за даведнік Разэнталя, потым іду на кухню піць валяр'янку. Але далей цягнуць няма як - праз чатыры дні заканчваецца праект, у якім я ўдзельнічаю супольна з маімі таварышамі з часопіса "ПрайдзіСвет".

На плятформе "Талака" мы зьбіраем сродкі на выданьне кнігі "Нататкі Шэрлака Холмса" ў беларускім перакладзе.

Часопіс "ПрайдзіСвет" ужо выпусьціў друкам першую кнігу пра ШХ - "Прыгоды Шэрлака Холмса", а таксама іншую сусьветную клясыку. Усё гэта давалася перакладчыкам неймаверна цяжка, таму сёлета ўпершыню вырашылі паспрабаваць краўдфандынг. Засталося чатыры дні і яшчэ 30% сумы.  З гэтай нагоды ўсіх, хто бачыць гэты допіс, прашу не праходзіць міма, а зазіраць на "Талаку" і складаць ахвяраваньні.

Каб падтрымаць  кампанію хоць бы пад заслону, я вырашыла расказаць усю праўду пра тое, чаму асабіста я перакладаю апавяданьні Артура Конана Дойла.
Такім чынам, па пунктахCollapse )

Месцазнаходжаньне: Чарнышэўскага
Настрой: cheerfulcheerful

Кст. 2, 2015

01:06 pm - ПОШТА СЬВЯТОГА ГЕРАНІМА

Макстацкі пераклад - заўсёды адлюдніцтва. Гэта пераканаўча давёў  Геранім Стрыдонскі, які на чатыры гады сыйшоў у пустэльню, каб вывучыць іўрыт для перакладу Бібліі. Наступны ўрок, які ён даў перакладчыкам - заўсёды трымай сувязь з краінай арыгіналу. Лацінскі пераклад Бібліі (Вульгату) ён ствараў, жывучы ў Бэтлееме.

30 верасьня - Дзень сьвятога Гераніма ў каталіцкай царкве - лічыцца Міжнародным днём перакладчыка. У сьвеце ўжо склалася традыцыя адзначаць гэты дзень, кажучы пра важнасьць мастацкага перакладу. Вось і ў Менску 30 верасьня часопіс "Прайдзісвет" уручыў прэмію тром найлепшым перакладчыкам на беларускую мову за 2014 год.

Я са свайго боку як фанатка мастацкага перакладу сёлета таксама вырашыла не прайсьці міма і таму ладжу сеанс посткросінгу - своеасаблівую пошту сьвятога Гераніма.

Таму, хто дашле мне свой паштовы адрас, выдаленым каментаром або ў прыват або ў фэйсбуку, я дашлю паштовачку з урыўкам верша ў беларускім перакладзе нашых класікаў перакладу або сучаснікаў.

Не забывайцеся пра індэкс.

Акцыя доўжыцца ўвесь кастрычнік:)

Месцазнаходжаньне: Чарнышэўскага
Настрой: contentcontent

Врс. 16, 2015

01:10 pm - ГІСТОРЫЯ НА ШПАЛЕРАХ

Замест навінаў пра палітыку і культуру чытаю пра рамонты. Бо спосаб укладкі ламінату на падлогу часам можа сказаць пра наша грамадзтва больш, чым актуальная прэса. Так, апошнія два месяцы актыўна трымаю руку на пульсе жыцьця беларусаў, назіраючы за конкурсам тутбая "Моя детская".

Ну, тое, што людзі (пераважна) любяць сваіх дзяцей і хочуць ім дабра - зразумела. Як і тое, што належыць масава адбіраць ліцэнзіі ў прадаўцоў фоташпалераў. Розныя аляпаватыя сцэны з мульцікаў - яшчэ меншае зло. Там адной пяцігадовай дзяўчынцы задэкаравалі сценку выявай двухмэтровых ружаў, дзе бутон - памерам з дашкалёнка, а сцябліна - таўшчынёй у руку дарослага чалавека. Атака прышэльцаў - адзіная натуральная асацыяцыя. А так у асноўным усё стандартна. Занаваньне, асвятленьне, цёплы кілім на падлогу і  ТЭМЫ. Тэмы. У дзяўчатак гэта прынцэсы, кветкі, праванс (дакладней, тое што разумеюць пад правансам мамы) - усё. Хлопчыкам у Беларусі быць прыкольней. Тут  Лондан (адна з самых прагрэсіўных тэмаў), караблі і вандроўкі па сьвеце, рыцарскія замкі, машынкі. Хоць у абодвух сцэнарах здараюцца і выдатныя прыклады Дзіцячых пакояў.

Калі запар прачытваеш гісторыі пра спальні самых розных дзяцей у самых розных камбінацыях (два хлопчыкі-пагодкі, рознаўзроставыя дзяўчынкі ігд), робіцца відавочным, што найменшую нагрузку на псыхіку атрымліваюць разнаполыя дзеці. Калі ў пакоі брат і сястра, нават самыя адыёзныя што да выбару колераў  бацькі спыняюцца на "нэўтральных адценьнях". І абыходзяцца без "тэматыкі". Ну як жа зрабіць пакой для сямігадовага аўтамабіліста, калі побач трогхадовая фэя?

Я веру ў густ і розум сваіх бацькоў, але дапускаю, што свайго часу st_martin уратаваў мяне ад кучы гендэрных стэрэатыпаў. Так, наш пакой у 1986 годзе мама з татам абставілі жоўта-чырвонай мэбляй "Петушок" з двух'ярусным ложкам, на сьцены наляпілі белыя папяровыя шпалеры з мухаморамі, а на акно павесілі льняную фіранку з жырафамі і кракадзіламі. Нават - о жах! - у пакоі, дзе падрастаў хлопчык, вісела ружовая люстра! З матывамі мульціка "Ну, погоді!".

Калі мама вырашыла крыху развіць наш музычны слых, у нас зьявілася арандаванае піяніна. І раптам выявілася, што пакой можна абыйсці па пэрыметры, не спускаючыся на зямлю: ложак-шафа-стол-піяніна. У Берынгаў праліў паміж ложкам і піяніна, здаецца, ставілі крэсла. Кілім абвяшчаўся акіянам, у якім можна было патануць, калі ў яго скочыць. На вока павязваліся дзіцячыя гальштучкі st_martin - і гульня пачыналася. Мы чыталі кнігі і самі вызначалі тэму свайго пакою. Хоць, можа, гэта была сугестыя фіранак з кракадзіламі. Або шпалераў з мухаморамі.

Адным словам, я напісала верш па матывах інтэрнэт-конкурсу:

* * *
Мама зрабіла пакой "для юнага капітана",
ды не заўважае, што карабель - пірацкі,
што ветразь парваны, палуба расхістаная
і балянсуюць на рэі аднаногія цацкі.

Тата майструе мэблю "для маленькай прынцэсы",
ды не здагадваецца, што прынцэса - разбойніца,
што ёй бы не лялечны, а паляўнічы дамок,
пад ногі - скуру забітага ёй Віні-Пуха,
што ў шафе ціхутка плача палонны рыцар,
а гэтая мілая нянечка заўтра звольніцца.

І пакуль мама з татам глядзяць тэлевізар у залі,
дзеці спускаюцца зь вежаў, высаджваюцца на бераг,
зрываюць сьліняўчыкі, якія ім навязалі,
малююць сваю гісторыю на шпалерах.



Фота адсюль

Месцазнаходжаньне: Чарнышэўскага
Настрой: cynicalcynical

Жнв. 30, 2015

08:38 pm - ЛЕТА НА БАЛКОНЕ: УВОДЗІНЫ Ў НЕПАТРЭБНАЕ МАСТАЦТВА

"Навошта вам балкон?!! - Тут два падвалы!!!" - бурна адрэагавала рыэлтарка, калі ў 2012 годзе мы ветліва спрабавалі адмовіцца ад хрушчоўкі на першым паверсе, якую тая прадавала ў Першамайскім раёне. Сёлета я нарэшце магла б паказаць ёй, навошта:



Апошні паверх справа - наш балкон. Гэтае фота таксама можа служыць ілюстрацыяй "было - стала", таму што да рамонту балконы зьлева і справа выглядалі, як браты блізняты.

У сілу дэкупажу галаўнога мозгу, які трывала апанаваў мяне апошнім часам, я чытаю ў інтэрнэце шмат парадаў, як "саздаць уют" на савецкім балконе. Амаль уся рускамоўная  "балканістыка" - падборкі фота заходніх балконаў і тэрасаў, і пачынаюцца такія падборкі  з прадмовак кшталту, давайце дружна перастанем быць савецкім быдлам і ўпрыгожым нашыя балконы і лоджыі, выкінем адтуль хлам - і тады ў нас падвысіцца якасьць жыцьця. Ну вось, я так і зрабіла - і цяпер хачу падзяліцца адчуваньнямі ад, а таксама думкамі пра хлам і красату на балконе. Які насамрэч гаўбец, але цяпер не пра гэта.
Да лета на балконе мы ішлі доўгія тры гадыCollapse )

Месцазнаходжаньне: Мінскае мора
Настрой: happyhappy
Цяпер грае: Ансамбль "Гуляй,казак!"

Жнв. 29, 2015

09:53 pm - ВІЛЬНЯ ЯК ПАЛЕРМА: ПРА СЯРГЕЯ ПЯСЭЦКАГА AGAIN AND AGAIN

Гартала ўчора адзін з апошніх нумароў "Таймера" - які ўсё-ткі журнал развалілі! А пакуль запускаецца (?) іх новы сайт, натрапіла на водгук the_sixth_fuwa пра пераклад "Каханка Вялікай Мядзьведзіцы" Сяргея Пясэцкага на рускую мову, выдадзены "Регистром". Слова за слова, вырашыла прадубляваць онлайн сваю рэцэнзію для "Таймеру" на яшчэ адзін раман Пясэцкага, які (і якога) лічу адназначна вартымі прамоцыі.

Сяргей Пясэцкі. Жыццё раззброенага чалавека. Пераклад з польскай мовы Руслана Равякі – ARCHE-Пачатак 5-2014. С. 213- 453.

Вострасюжэтныя прыгодніцкія раманы Сяргея Пясэцкага вярнуўся ў моду ў Польшчы напрыканцы 1990-х і адначасова трапілі на вочы прасунутым беларускім чытачам, пакінуўшы апошніх у экстазе. Выявілася, што фактурай ураджэнцу Ляхавічаў Пясэцкаму служылі паслярэвалюцыйныя падзеі ў Заходняй Беларусі. На беларускую аператыўна пераклалі два найбольш “жырныя” творы празаіка – “Запіскі афіцэра Чырвонай Арміі” – пра рэвалюцыйны раздрай і нараджэнне Саўка – і “Каханак Вялікай Мядзьведзіцы” – пра жыццё кантрабандыстаў у памежным Ракаве.

Калі цукеркава-букетны перыяд шчасліва мінуў, стасункі беларускіх перакладчыкаў з Пясэцкім перайшлі на новы ўзровень. Раман “Жыццё раззброенннага чалавека”, надрукаваны ў часопісе “ARCHE”, закранае тэмы, менш раскручаныя, але дакладна не менш экзатычныя.

У 1919 годзе (ну, памятаеце, Мінск тады некалькі месяцаў быў пад Польшчай) у польскае войска прызвалі тысячы маладых беларусаў. Прычым многія запісваліся добраахвотна, па ідэйных перакананнях, расчараваўшыся ў бальшавізме. Сярод такіх рамантыкаў быў і 18-гадовы Сяргей Пясэцкі. У 1921 годзе, пасля бітвы на Вісле, у якой Польшча выйграла сабе палову Беларусі, жаўнераў з усходняй часткі дэмабілізавалі, натуральна, на тэрыторыю заходняй, забраўшы шынялі і нават рэчмяхі. Пясэцкі, аказаўшыся сярод гэтых няшчасных, вырашыў не прарывацца да родных у Мінск (і правільна, дарэчы, зрабіў), а трапіў у Вільню без грошай, працы і перспектываў. У напалову аўтабіяграфічным рамане ён апісвае віленскія прыгоды свае і саслужыўцаў пасля дэмабілізацыі.

Герой раману – жыхар Мінска Міхал Лубень у першых раздзелах твора бамжуе і харчуецца шпалерным клеем у пакінутых дамах Вільні. Бліжэй да кульмінацыі твору ён ужо харчуецца лобстэрамі ў найлепшай віленскай рэстарацыі “Чырвоны Штраль”. Такі “кар’ерны рост” адбываецца цягам усяго пары месяцаў. Раман падрабязна апісвае, якімі менавіта спосабамі “пацан шёл к успеху”.

Пясэцкі расказвае аб працы мадэляў на парнаграфічнай студыі, пра схемы раскруткі лохаў на більярдзе і ў падпольных бардэлях, замаскіраваных пад сталоўкі. А самы вострасюжэтны раздзел рамана апісвае афёру, падчас якой Міхал, пераапрануўшыся селянінам, едзе ў Ліду, каб абнаявіць ліпавы чэк. І вось вядзе яго габрэй-ліхвяр у натарыяльную кантору, а ты ўвесь на стрэме: ну, хоць бы хлопцу ўдалося, хоць бы яго не павязалі… Знаёмы такі галівудскі эфект суперажывання адмоўным персанажам.

Зрэшты, цэнзуру турмы Святога Крыжа, дзе раман быў напісаны, ён не прайшоў не па гэтай прычыне, а таму, што аўтар высоўвае прысуд тагачаснаму польскаму ўраду, які кінуў маладых, здаровых хлопцаў на волю лёсу, не надзяліўшы іх хоць бы мінімальным соцпакетам. Гэтым і тлумачыцца тое, што ў цэлым пазітыўны і нясхільны да крыміналу (у адрозненні ад аўтара) малец, займаецца рэчамі, якія цалкам супярэчаць яго маральным прынцыпам і выхаванню.

Чароўны парадокс Пясэцкага: прастытуткі, гаспадыні бардэляў, парноргафы, шулеры і іншыя патэнцыйныя персанажы “Зоны Х” выяўляюцца цалкам прыстойнымі людзьмі, спагадлівымі, справядлівымі і нават духоўнымі. У той жа час апошнія гніды так ці іначай звязаныя з уладай. Так, найгнюснейшыя з гледзішча чалавечай годнасці рэчы адбываюцца ў Баранавічах, з удзелам службоўца Палескай чыгункі. Бр-р-р: пасьля прачытаньня “баранавіцкіх” старонак хочацца інстынктыўна выцерці рукі.

Не любіў Пясэцкі Баранавічы, не любіў: брудна, пісаў, хаты нейкія… Не тое што Вільня, якая ў яго пяшчотным, настальгічным апісанні нагадвае хутчэй Палерма. Тая самая канцэптуальная звязка паміж Вострай брамай і “Акропалісам”, якой нам бракавала.

Улічваючы той факт, што Пясэцкага ў нас прапагандуюць пераважна жыхары тых гарадоў, пра якія ён пісаў, цікаўнасць да “Жыцця ўзброеннага чалавека” перакладчыка Руслана Равякі з Баранавічаў можна лічыць лёгкай формай мазахізму. Зрэшты, пераклад яго зроблены добра, чытаецца лёгка – ды яшчэ “ў тэму” праілюстраваны фота і дакументамі, якія робяць падзеі раману яшчэ больш рэчаіснымі.

Перакладчыка-энтузіяста ў тэксце выдаюць рэдкія, але дылетанцкія памылкі. Шчаслівыя ўладальнікі карты паляка або частыя госці беластоцкіх гіпераў лёгка зловяць аўтара на тым, што сціплыя сукенкі пакаёвак маюць не “гранатавы”, а сіні колер, а “варэнік з сырам”, які герою пакідае на сподачку яго таямнічая каханка – ён усё ж з тварагом. Але гэта дробныя дачэпкі.

Зрэшты, менавіта Пясэцкага жыхар Беларусі зможа лёгка прачытаць у арыгінале. Пісьменнік вывучыў польскую літаратурную мову толькі ў турме, у жыцці ж ён размаўляў на беларуска-польскай трасянцы, перасыпанай ідышам і рускай феняй (што, па сутнасці, амаль адно і тое ж). Гэтая стыхія арганічна ўплятаецца ў яго творы, надаючы ім шарму, які драматычна знікае ў любым перакладзе.

Месцазнаходжаньне: Мінскае мора
Настрой: nostalgicnostalgic

Navigate: (Previous 10 Entries)