?

Log in

No account? Create an account

RADIO MARYJKA

Врс. 5, 2020

06:05 pm - ТАПАГРАФІЯ КІЛІМАНДжжАРА

Прывітаньне!

Мяне завуць Марыя Мартысевіч, і гэта мой блог "Радыё Марыйка". Я вяла яго ў 2004 - 2012 гадах, а цяпер гэта - інтэрактыўны архіў, які пакрысе будзе дапаўняцца. У гэтым пасьце сабраныя спасылкі на самыя розныя літаратурныя праекты, да якіх я пасьпела спрычыніцца за час існаваньня гэтага ЖЖ, збольшага сыстэматызаваныя тэгі, якімі я карыстаюся, і іншыя спасылкі.

КНІЖНЫ КІРМАШЫКCollapse )

НАВІТАР ПА ТЭГАХ У ГЭТЫМ БЛОГУCollapse )

Мае вершы ў аўдыё і відэафармаце на сайце Літаратурнага радыё

Мае публікацыі на сайце газэты НОВЫ ЧАС

Мае пераклады ў онлайн-часопісе "ПрайдзіСвет"

Гэты запіс заўжды зьверху.

Ліс. 28, 2017

01:52 am

Дзеля падтрымкі ініцыятывы #янарадзілатут, але збольшага таму, што традыцыйна #немагумаўчаць, я пачала акумуляваць уражаньні ад некалькіх шпіталізацый у гінекалёгіі з дапамогай паэзіі. У прозе я ўжо не даю рады. Буду паціху складаваць цыкль у гэтым запісе.

Пісаць гэтыя вершы я пачала, калі перачытала свой матэрыял дзевяцігадовай даўніны і вырашыла надрукаваць яго ў "Новым часе": Паляжаць «па-жаночаму», або Пяць дзён з жыцця аддзялення гінекалогіі



Лішне казаць, што ўсе супадзеньні...


НАСЬЦЯ

Ачуньвае ад анэстэзіі, рыдае ў падушку:
- Нацысты!
Сказалі, я сама вінаватая, што ў першы раз кепска пачысьцілі.
"Чаму вы не папярэдзілі, калі вас прывезьлі,
што ў вас двухрогая матка?"
А я ім: "Таму што я бухгалтар, а не гінеколаг!!!"
Адкуль мне ведаць, якая ў мяне матка?
Я нараджала - мне нічога не сказалі.
І зараз на ўлік ставілі - нічога не гаварылі.
Чаму мне не гаварылі, раз гэта так важна?
Двухрогая - гэта як? Гэта праўда так страшна?
Можа, яно і замёрла там, таму што - двухрогая?..
Адкуль жа мне ведаць, што маткі бываюць, як козы?
- Анастасія, ты адыйшла ад наркозу?
- Юлія Мікалаеўна! Ён памёр праз матку?
Але я ж ужо маю дзіця!
Я заўсёды была здаровая, ніякай нават ангіны...
- Нармальныя цяжарнасьці, Насьця, не вывальваюцца з вагіны.
- Юлія Мікалаеўна!
Юлія Мікалаеўна!
Ю-лі-я Мі-ка-ла-еў-на-а-а-а-а...
- Не чапай доктара. Яна сёння зрабіла тры чысткі. І вось зараз прывезлі чацьвёртую. Прымусовы аборт калясачніцы на дваццатым тыдні. Думаеш, лёгка такое рабіць? У каторай руцэ катэтар? Усё вы ў сваіх тэлефонах. Пракапае - крыкнеш на калідор. Вазьмі на ўсялякі ватку.

Насьця ляжыць пад кропельніцай.
Гугліць двухрогую матку.


ІРА
- Сьпіраль урасла, і пад ёй нарасла кіста.
Каб цяжарыць праз год, трэба зараз дастаць.
Потым яшчэ праверыцца і падлячыцца.
Ведаеш, я ўмудрылася пра яе забыцца.
Мы зь Лёшам не плянавалі дзяцей.
Дакладней, плянавалі, але не адразу.
Дакладней, мы не пасьпелі абмеркаваць зь ім гэтага.
Яго разрэзалі і зашылі: неапэрабельна, чацьвёртая стадыя.
Пасьля яго я так толкам ні з кім і ня спала.
Затое паезьдзіла - ад Салаўкоў да Нэпалу.
Лёшу было трыццаць пяць. Адкуль што бярэцца...
А цяпер ёсьць магчымасьць выйсьці замуж у Грэцыю.
Там гарачыя чаты і падарункі ракою.
Але ў той жа час культ фэртыльнасьці, ну - такое.
Вядома, я і сама ўжо хачу нарадзіць.
Ды й грэк там нармальны: грамадзянства, грошы...

Сьпіраль - гэта ўсё, што мне засталося ад Лёшы.


ЛІДЗІЯ ІВАНАЎНА
- Фалікулы не высьпяваюць, у гэтым была прычына.
Ну, каб даступней: ты - непаўнавартасная жанчына.
Пуза, нібы ад піва, залысіны - самой ня гідка?
Я й без аналізаў бачу, што ты гарманальная інвалідка.
Зацягваеце да старасьці, у трыццаць усё вам прынцы.
А мне бабця заўжды гаварыла: дзеці - галоўнае, Лідка.
Якое парушэньне этыкі і доктарскай таямніцы?!
Усе тут дзяўчаты. Мужчын жа няма ў палаце.
Вы тут ня толькі лечыцеся, але і вучыцеся быць маці!
Слухайце, падкажу, як нарадзіць прыгожую дзетку.
Калі ваш мужык не зграбнейшы ад бабуіна,
Выношваючы, уяўляйце сабе безупынна
Таго, хто сапраўды скаланае грудную клетку.
Яны жа ж матэрыяльныя - нашы пачуцьці.
Я вось як вочы заплюшчу - бачу: Ўладзімір Пуцін
Па небе ляціць, а за ім - ягоныя сьцерхі...

Ладна, пайду. Эндакрынолаг я адна на чатыры паверхі.

Месцазнаходжаньне: Чарнышэўскага
Настрой: pessimisticpessimistic

Стд. 30, 2017

12:47 am - ЧАТЫРОХСТОПНЫ ХАРЭЙ НА СЛУЖБЕ ПАДРЫВУ БЕЛЛІТУ

Год мацярынства ў вершах - "дарослыя" тэксты, натхніўшыся бацькавымі вершамі Макса Шчура, я прыстроіла ў часопіс "Літраж".

Але зьявіліся і "дзіцячыя".

Маёй ідэяй было зарыфмаваць мамскія спрэчкі ў сацыяльных сетках, фобіі, домыслы і тэорыі маладых бацькоў адносна таго, як правільна выхоўваць дзетак.

Увага: па прычыне таго, што клінічных выпрабаваньняў гэтых вершаў не праводзілася,  не рэкамендуецца ўжываць іх падчас цяжарнасці  і ў перыяд лактацыі.

ЧЫТАЦЬ ПРА МАМАТУТАCollapse )

Месцазнаходжаньне: Чарнышэўскага
Настрой: creativecreative

Снж. 20, 2016

10:23 pm - УСЁ ПАЧАЛОСЯ З ЗАБОЙСТВА

Мае вынікі літаратурнага году пачынаюцца прыкладна ў лютым, калі ў выдавецтве "Крок" у Тэрнопалі выйшла друкам кніга вершаў Хінэмааны Бэйкер (Hinemoana Baker) з Новай Зэляндыі ў маім перакладзе.

Папярэдне вершы з кнігі былі прадстаўленыя на Стральцоўскім паэтычным фэстывалі "Вершы на асфальце", у якім удзельнічала Хінэмаана.

У Менску некалькі асобнікаў кнігі можна знайсці ў кнігарні "Логвінаў". А на сайце выдавецтва ад сёння - мой эсэ пра тое, як з'явілася ідэя перакласці кнігу.

Ідэя перакласці кнігу моцна звязаная з Корэ-Равай - выдуманым аўтаркай персанажам, яе альтэр эга. Так атрымалася, што верша пра Корэ-Раву існуюць толькі ў перакладзе.

Усе вершы пра Корэ-Раву асобна змяшчаю тут.

За дапамогу ў працы над кнігай, апроч уласна ўкраінскага выдавецтва "Крок" дзякую беларусам - Настассі Мацяш, Аляксею Знаткевічу, Андрэю Вылінскаму і Кацярыне Пікірэні.



Да саракагадовага юбілею першай месяцавай праходкі

Яна хоча сесьці са мною ў каноэ тугі і веславаць, веславаць да пажару ў сьпінах. Ці, можа, мы, як вайтаха, заб’ем на каноэ — мы паплывем на абшыўцы нашага абшчыннага дому. Потым мы сягнем выспы, ніхто не перашкодзіць нам дрэйфаваць ля яе берагу, мы ўзарвем яе пажарнымі сырэнамі сваіх глотак, «Кія матата!» — загарлаем мы, і выспа разарве сваё сэрца, мора ўздыбіцца перад намі. «Я наракаю цябе Корэ-Рава, — кажа мора. — Нічога-Ніякага. Ніколі-Ніколі».
Наступнага ранку Нічога-Ніякага прыносіць мне кубак гарбаты ў ложак. «Зь юбілеем!» — кажа яна.

Мяне завуць Нічога-Ніякага, —

кажа Нічога-Ніякага, — а вось мае Ніякія дзеці. Я здабыла іх са дна тэрмаса, з вотруб’я ячменю і цёртай морквы. Як я ні шукала, я не знайшла адпаведнага бэджа, таму ты можаш зваць мяне шэрыф Кэсі, ты можаш зваць мяне так у твар, ты можаш зваць мяне так у твар майму бацьку, у твар бацьку майго бацькі, заві мяне, заві мяне…
…не, сур’ёзна, заві мяне, мне самотна, мне патрэбны лапік чужой патыліцы, каб кранаць яго сухімі губамі, запрашаю цябе ў мой пікап, —
кажа Нічога-Ніякага, — у мой картачны домік, запрашаю ў мой сьпевасьпеў.


У ліфце пахне ладанам зранку

і сродкам для галеньня ў абед. «Гэты залаты хмарачос, — кажа дзядуля, — не заўсёды стаяў тут. Адзін юнак, яго звалі Мантра, закахаўся ў высокую дзеўчыну вунь там, але яна ўжо была заручаная зь вялікім шэрым гмахам справа. Яна ня ведала, што шэры быў злодзеем і хлусам, што ён забіў і зьеў мазгі ды вочы сваёй першай жонкі і цёшчы».
Корэ-Рава ўжо ведае працяг, умяшаюцца птушкі, перацягнуць Мантру ад берагу так, што ён прынамсі зможа заўсёды глядзець на сваё каханьне. Магчыма, менавіта так тут паўстала рака. Потым тры мажныя кузыны той дзеўчыны ўварвуцца на вясельле са зброяй і старым жалюзі, стануць паміж нарачонымі, акурат калі ўзыходзіць сонца, і так яны там і стаяць. Яна вымаўляе словы «па сей дзень».
«Не, — кажа дзядуля рыпучым-шыпучым голасам, — нават блізка ня так».


Памыліліся нумарам

Над урадам шкілеты, нада мною — мясцовыя, над мясцовымі — сьвятло, якое ператварае іх у супольнасьць. Сьвятло мінае Корэ-Раву а чацьвертай пятнаццаць, малады чалавек з айподам паварочвае галаву. Яна спатыкаецца аб глыбу раскладу. «У маёй немагчымай будучыні, — кажа расклад, — няма памады ці вольнага часу». Пяць дзён таму зазваніў тэлефон, яго гук разьзьвінеў поўнач, усход і захад яе гермэтычнай кватэры. Суседзі вучылі сабак выць, як іх кузэны-напаўваўкі ў зялёнай Індыі. Яны падымалі свае старыя вокны і крычалі: «Паўтарайце за мною!»
Слухаўка ў яе руцэ кажа: «Алё, дастаўка здаровай ежы?»


Я ў ландрамаце,

— кажа Корэ-Рава. — Маё сэрца ў ландрамаце, мой голас, мая падлапатачная цягліца, якую пячэ агнём, і мая дэльтападобная, якая стаіць бяз працы. Мне патрэбны лапік чужой патыліцы, каб кранаць яго сухімі губамі. Па ўсім штаце мамы і таты дыназаўры і іх абнятыя дзеці плаваюць на роўнядзі фэрмаў. Косткам трэба тысяча год, каб распасьціся і прарасьці. Крык бакаса як рып масьніцы.


У рацэ акулы,

у перасохлым рэчышчы зімуюць ракі, а таксама «крабі» і «лобі». Корэ-Раве цікава, за што яны так лобстэра.
«Корэ-Рава», — кажа яна, калі сустракае цесьляроў. «Ох, — кажуць цесьляры, — ну канечне. А карацей нельга?» Корэ-Рава дае свой дзяжурны адказ: «Гэта столькі ж складоў, як у Элізабэт». З таго часу цесьляры завуць яе Лізі.
Аднойчы двое зь іх засьпяваюць яе ў паўцёмнай кухні, яна жанглюе цукровымі яблыкамі. «Што ты, халера, робіш, Лізі?» Корэ-Рава ловіць, кідае, ловіць. «Я сьнедаю, — кажа яна. — Я
зьдзяйсьняю прыліў. Я іду ўглыб катынэнту».

Месцазнаходжаньне: Чарнышэўскага
Настрой: nostalgicnostalgic

Кст. 26, 2016

12:28 pm - ПАДЗЕННЕ ЭПІТЭТАЎ

Дзесяцігадовая Зося сядзела за сталом і старанна вадзіла стылусам па экране школьнага планшэту.

Дзядуля, кусаючы пальцы, хадзіў па кватэры ў пошуках электроннай цыгарэты. За акном прасторных апартаментаў на восемдзесят пятым паверсе бясшумна фланіравалі аэрамабілі. Экасістэма ледзь чутна гула, падаючы ваду да каранёў магутнага клёну, які мякка стукаў галінкамі знадворку ў балконную шыбу. Ішоў 2057 год.

– Дзеда, а дзеда...
– Што, буслік? – машынальна адказаў ён. Калі цыгарэта не знойдзецца, значыць, ён пакінуў яе ў экспрэсе. Давядзецца спускацца ў найбліжэйшы шапік, а гэта на трыццаты паверх, і па ім яшчэ хвілін дзесяць гарызантальным транспартэрам. Настрой сапсаваўся, калі ён подумкі праехаўся па гэтым транспартэры. Курыць хацелася проста зараз.

– А як правільна пішацца: "хедар" ці "хедэр"?
– Чаго? – калюча зрэагаваў дзед, як чалавек, занраны ва ўласныя думкі. – Няма такога слова.
– А настаўніца яго казала. Толькі на экран не вывела, таму я не ведаю, як пішацца.
– Чорці што. Гэта што яшчэ такое?
– Настаўніца сказала, гэта школка для габрэйскіх дзетак.
– Гэта па якім такім прадмеце?
– Па беларускай літаратуры. Настаўніца задала дамашку – запісаць па памяці ўсё, што яна казала на ўроку пра Змітрака Бядулю.

Пры словах "беларуская літаратура" ў старога звяло сківіцы. Калісьці даўно, у мінулым жыцці, ён лічыў сябе Паэтам. Дакладней, ён быў Паэтам. Паэтам, які Тонка Адчуваў Слова. Надзейна трымаў крохкую крышталёвую ліру сакавітай Мовы ў  чуйных далікатных пальцах, здабываючы з яе гукі непаўторнай мілаты, красы і сілы.

Але пакрысе-на-расе, пакрыёму, ціхай сапай, усё навокал захапілі я н ы.

Спачатку я н ы проста публікавалі сваё агіднае пісьво ў імі ж утвораных часапіськах ці проста вешалі ў інтэрнэце, які тады толькі-толькі правялі ў Беларусь. Потым сталі выдаваць самім сабе сумнеўныя прэміі. Потым я н ы неяк незаўважна аказаліся паўсюль – у міністэрствах, школах, універсітэтах, ток-шоў. Яго талент быў абвешчаны і х н ы м і крытыкамі замшэлым, традыцыяналісцкім, васількова-каласковым.

Пасля дзвюх здзеклівых рэцэнзій на яго трэці зборнік вершаў ён дэманстратыўна замаўчаў. Чакаў, што за яго заступяцца сябры і прыхільнікі творчасці. Але ўсё было глуха.

Тады ён замаўчаў назаўсёды. Перастаў хадзіць на літаратурныя сайты, на вечарыны, занёс на буккросінг усе беларускія кнігі, з'ехаў са сталіцы. Нарэшце жаніўся. Усё нібыта загаілася, але часам, праз столькі гадоў, перажытая крыўда тупым болем адгукалася недзе ўнутры. Змітрок Бядуля! Што я н ы могуць ведаць пра Бядулю? Гэтага габрэя з сумнымі вачыма – большага беларуса за ўсіх беларусаў, якія калі жылі на зямлі? Тое, што ён хадзіў у нейкі там хедар ведае што? Ды што эта за мова такая? Так спеўна і мілагучна, як у яго маладосці, што прыпала на самы пачатак ХХІ тагоддзя, па-беларуску ўжо не гаварыў ніхто. Затое паўсюль і навокал фанатычна дбалі пра жаночыя суфіксы ў назвах прафесій, выпячвалі чужую кроў у радаслоўных ісцінных Патрыётаў Радзімы. Паліткарэтнікі хрэнавы. Можа, я яе ў паліто пакінуў?

– Прагуглі! – крыкнуў ён унучцы, корпаючыся ў шатні.
– Ну, ты ж ве-е-едаеш... Гэта школьны планшэт, – заныла Зося. Тут няма ні інтэрнэту, ні нават спэлчэкеру.

Знайшлася! Металічны цыліндрык, выблытаўшыся са складак падшэўкі, прыемна лёг у руку.
– Дзед, ты ж сам быў пісьменнікам, –  працягнула ўнучка. – Дапамажы, га?
– Сама вучыся.
– Тата мне заўсёды дапамагае з кодамі!

Згадка пра паспяховага зяця-праграміста зрабіла сваё.
– Ну, пакажы, – падыйшоў ён да стала, зацягваючыся даўкім дымам электронкі.
"Сапраўднае імя Змітрака Бядулі – Шмуэль Плаўнік. Ён нарадзіўся ў беднай габрэйскай сям'і вельмі даўно, амаль два стагоддзі таму. Калі ён быў маленькім, ён хадзіў у х..."
– Дзеда, не куры тут, калі ласачка! Ты ж знаеш, мама не любіць.
– А мы ёй нічога не скажам... Так, выдаляй апошні сказ, пішы спачатку. Пакажу табе, як трэба.

Ён зрабіў яшчэ адну зацяжку, заплюшчыў вочы і стаў надыктоўваць:

"Пранікнёны пясняр гаротнай беларускай зямлі Змітрок Бядуля – яскравы прыклад таго, якая літаратура Беларусі разнастайная і шматгранная. У ёй непаўторна ўвасобілася прыгажосць народнай душы ў глыбінных імкненнях роднай зямлі на нацыянальным грунце і адвечны парыў чалавечага духу, пра які памятаюць і сёння".

Ён расплюшчыў вочы. Зося сядзела прама, глядзела на яго і не пісала.

– Ты што, не занатавала? – пакрыўдзіўся дзед. – Другі раз я ўжо так не змагу.
– У цябе памылка, – сказала дзяўчынка.
– Што? Якая памылка?
– Стылістычная. Вось тут: "...якая літаратура Беларусі разнастайная і шматграная". Настаўніца кажа, нельга паўтараць словы з аднолькавым значэннем. Кожнае слова трэба, каб нешта новае казала. А "разнайстайная" і "шматгранная" – гэта адно і тое ж.

"Дурное семя інфарматыкі! – хацелася завыць дзеду. – Вынішчальнікі Прыгажосці! А настаўніцу вашу – расстраляць. Або адсяліць на Марс".

Але ён не завыў. Калі падвысіць голас у кватэры, дзе знаходіцця непаўналетняе дзіця, кватэра аўтаматычна перадае сігнал у органы апекі. Апошні раз яму ледзь не забаранілі кантакты з унучкай. Давялося доўга тлумачыць, што ён проста крышачку перабраў палескага чырвонага і паддаўся на ўгаворы свата пачытаць колькі вершаў.

– Калі я хадзіў у школу, – сказаў дзед, палічыўшы да дзесяці, – нас вучылі так пісаць. Бо, па-першае, гэта прыгожа.

– Але гэта непрыгожа, – паморшчылася ўнучка. Гэта bad taste. Настаўніца кажа, што трэба пазбягаць прыгожых словаў, якія нічога не значаць.

Дзед папярхнуўся цыгарэтай. Ён сапраўды крыху тут надыміў. Узяў пульт, адкрыў балконныя дзверы ў бяспечным для дзіцяці рэжыме. Падышоў да акна. З-за шыбы яму падміргвала неўратычныміі агнямі мегаполіса Каменная Горка. Хутчэй бы дачка вярнулася з гасцей, а ён мог ускочыць у апошні экспрэс і з'ехаць у старасвецкую аўтэнтыку, у свой утульны, абсаджаны бэзам і парэчкай панэльны хручшык пад Асіповічамі…

– Дзядуля, – сказала Зося, стаўшы побач, – а я сказала настаўніцы, што ты, калі быў студэнтам, асабіста ведаў старэнькага Бядулю. – Яна спыталася, ці не пагодзішся ты расказаць пра Бядулю на ўроку ў відэаканферэнцыі.

– Барадулін,– з нечаканым для самога сябе спакоем адказаў дзед. – Гэта быў Рыгор Барадулін.
– Ну, пра Барадуліна – якая розніца?

Дзед глыбока ўздыхнуў, шчоўкнуў пультам, зачыняючы фортку, потым выйшаў у меню заставак і хуценька праматаў рыбак, вадаспад і зорнае неба.

Цяпер перад імі ува ўсе акно, урачыста і велічна, як біскуп у разблянае крэсла падчас святочнай імшы, сядала за пацягнуты празрыстай, кісейнай смугой далягляд чырвонае, румянае сонца.

Месцазнаходжаньне: Орцы
Настрой: gratefulgrateful

Кст. 9, 2016

07:17 pm - АРГАНАЙЗЕР ДЛЯ БІЖУТЭРЫІ СВАІМІ РУКАМІ

Увесну я адшукала на вуліцы дзверку ад савецкага буфету. Так пачалася гэтая гісторыя даўжынёй у паўгоду. Вынік - люстра ў вітальню, яно ж - арганайзер для біжутэрыі і дробязяў. Усё, апроч дэкаратыўнай ручкі  і кручка збоку - паўторнае выкарыстанне рэчаў, ён жа рэсайклінг. Сабекошт я ацэньваю прыкладна ў дваццаць пяць даляраў, з іх дваццаць зарабіў непаўторны "майстра на час" Сяргей. Як гаворыцца, прыйшоў на гадзіну - застаўся назаўжды, прынамсі чалавек прасякнуўся і, напрыклад, адну з уплочаных гадзін прысвяціў фігурнаму выпілоўванню кручка, каб той фіксаваў фронт люстра. Ён жа дапільнаваў і выправіў усе касякі маёй зборкі.

Дзякуй Андрэю Кузьменка, які ўштукаваў люстра. Дзякуй Лілі Марозавай за ідэю з коркамі ад віна - на іх сапраўды зручна мацаваць завушніцы-цвічкі. Дзякуй kamrushepa за тое, што пусціла на балкон і дазволіла знесці фанерку для задняй сценкі - акурат той таўшчыні, якая патрэбная. Дзякуй ёй жа (а магчыма не ёй, а камусьці яшчэ з вас, сяброўкі) за чароўную чорна-белую сурвэтку, якой аформленае нутро арганайзера. Дзякуй Рыжскаму шпротнаму заводу  за яткі для дробязяў. Дзякуй інтэрнэту за ідэю з таркай для захоўвання завушніц-вісюлек. Дзякуй Кітайскай народнай рэспубліцы за  дрэль-шрубавёрт вагою ў паўкілаграмы.

Дзякуй  Паўлу, які  разумее і падтрымлівае усе мае творчыя парывы.

Нядзякуй цесляру Антону з суседняга інтэрнату, які адмовіўся распілаваць дэталькі на сваім станку, што значна запаволіла працэс.

Фота працэсу, прынятыя ў такіх выпадках, не змяшчаю, бо было доўга і мутарна. А вынік вось:

Месцазнаходжаньне: Бронная Гара
Настрой: artisticartistic

Кст. 5, 2016

05:17 am - ЭКСМАХАК: КАРДОННАЯ КНІЖКА "З ВАЧЫМА" ПА-БЕЛАРУСКУ

"Хорошая детская кніга должна быть с глазамі", - сказала мне сястра, калі яе сыну быў годзік. Малы сядзеў на гаршчку і загіпнатызавана глядзеў на чорныя пластыкавыя вочкі, што бегалі па твары кардоннага коціка. Цяпер, калі Сымон набліжаецца да таго ж веку, у бездань гэтых зрэнак пачалі ўглядацца і мы. Яно зразумела, што калі пластыкавыя вочкі наляпіць на белы кардон, эфект будзе той самы, але выдавецтвы, якія прыдумалі такія  кнігі, знайшлі залатую жылу. Дзіця глядзіць на вочкі, а бацькам здаецца, што атожылак з галавой паглыбіўся ў літаратуру.

У нашай бібліятэчцы кніг з вачыма ўжо каля дзесяці. Кніжкі стракатыя, шаблонныя звяркі-макрацэфалы, маляваныя пад капірку. Вельмі часта адны і тыя ж персанажы вандруюць з кнігі ў кнігу, безадносна сюжэту. Галоўнае, каб вочкі бегалі. Асаблівай папулярнасцю карыстаецца адзін тлусты верабейка.

Вершы ў такіх кнігах кепскія, чытаць іх дзецям не варта, каб не псаваць змалку густ, але, думаю, да чытання і не даходзіць, бо вочкі. У першыя тры месяцы жыцця Сымона гэтыя кніжкі траплялі да нас у пакетах з "самым неабходным" і тут жа накіроўваліся ў цёмную скрыню, але адна кніга затрымалася на паверхні. Яна мела спекулятыўную назву "Учім цвета", гэта і падкупіла адну з нашых бабуль. Тая заявіла, што будзе вучыць з унукам колеры.

Канкрэна гэтую кнігу, як і многія іншыя, друкавалі ў Растове, але для мяне ўсё гэта - суцэльнае "эксма". Бо дураць насельніцтва. Так, мастака кнігі "Учім цвета" яўна забылі папярэдзіць, што па яго кнізе дзеці будуць вучыць колеры.

Адным словам, падчас аднаго з пралактынавых штормаў, спужаўшыся, што бабуля сапраўды пачне чытаць Сымону гэтыя вершыкі, я за ноч пераклала кніжку на беларускую мову. Бабуля зрэшты  забылася пра свой адукацыйны план, усё аціхла.

Прайшоў час і Сымон сам аднекуль выцягнуў кнігу, я стала яму чытаць вершыкі. Магчыма, гэта ўсё вочкі, але сядзеў, слухаў. Вырашыла змясціць тут, можа, у кагосьці ёсць такая ж кніжка, дык хай дзіця парадуецца.

Першы разгарот не перакладала, бо там проста шызафрэнія: побач маленькая зебра і той самы гастралёр-верабейка гіганцкіх памераў.

Другі разгарот: Прабачаюся за фоцік. Колеры ў арыгінале менавіта такія, як напісана ў вершах.



ЛІТАРАТАР

Разваліўся блізу Ніла
мілы алігатар.
Нілам так яго натхніла -
стаў ён літаратар.

Казачнік - усім наздзіў!
Піша пранікнёна:
"Жыў-быў жоўты кракадзіл
на пяску зялёным".


Трэці разгарот. Увогуле, відавочна, што мастак хацеў расказаць пра творчыя прафесіі. Надоўга заліпла над арыгінальным вершам, спрабуючы адшукаць на малюнку блакінтую спадніцу.



МАДЭЛЬЕРКА

Крочыць срэбная зіма,
і рудая ліска
футра справіла сама,
бо Каляды блізка.

Сіні гузік - проста шык!
Цёпла лісцы дужа.
Не пужаюць ледзяшы,
белы снег і сцюжа.

І да твару кралі з краль
бірузовы шалік!
Ліску на калядны баль
мышкі запрашалі.


Чацвёрты разгарот:


МАСТАК

Меў ружовы парсючок
творчыя намеры,
бавіў ён да глянцу шчок
вечар на пленэры.

Уяўленне - вось сакрэт!
Напісаў ён гэтак
фіялетавы партрэт
для блакітных кветак.


Пяты разгарот:



СПЯВАК

На зялёнай мураве
мядзведзь-буравушак,
у яго на галаве
сіні капялюшык.

Зверху - жоўты паясок,
як сланечнік з градкі,
чорны бліскае насок,
ружавеюць пяткі.

І сталёвы мікрафон
ў мішкі-суперстара.
Так, спявак стылёвы ён!
Дзе яго гітара?

Месцазнаходжаньне: Чарнышэўскага
Настрой: sleepysleepy

Тра. 17, 2016

03:01 am - ЛІТОЎСКАЯ ПАЭЗІЯ Ў МЕНСКУ 19 ТРАЎНЯ

Добрая вечарына паэзіі зь вішанькай на торце ў выглядзе паэтычнага спэктакля адбудзецца ў Амбасадзе Літоўскай рэспублікі ўжо ў чацьвер, 19 траўня. Падрабязьней афішу можна зірнуць тут, уваход на яе вольны, папярэдняя рэгістрацыя адбываецца па адрасе: culture.by1@urm.lt. Усім аматарам паэзіі рэкамэндую ўпісацца.

А каб падахвоціць, хачу прадставіць дзьвюх аўтарак, вершы якіх я пераклала для гэтай вечарыны. Падрадкоўнікі для мяне зрабілі харошыя людзі, найперш Паўліна Вітушчанка, праца мне вельмі спадабалася тым, што даводзілася прымаць шмат нестандартных рашэньняў. Напрыклад, дзеля аднаго зь вершаў давялося адначасова карыстацца гуглмэпам і энцыкляпэдыяй "Беларуская міталёгія".

Дзьве паэткі, што выпалі мне на перакладчыцкім расьпіле, як на мяне, вельмі яскрава дапаўняюць адна адну, дэманструючы шматграннасьць маладой літоўскай культуры, - яны такія розныя, але ўсё-ткі разам чытаюць у Менску. І, што цікава, з розьніцай у год абедзьве сталі ляўрэаткамі літоўскай прэміі "Першая кніга паэзіі", аналяга нашага паэтычнага "Дэбюту" (клёва я патапталася па мазалях, праўда?). У нас у такой сытуацыі адной бы ўжо прыгразілі "жалезным прэнтам за домам Ваньковіча" (с.). Не скажу, якой.

Юргіта Яспанітэ (1981 г.) нарадзілася ў мястэчку Зарасай на мяжы з Латвіяй і ў адным зь вершаў ужывае слова "маланкос", значэньне якога тлумачыць літоўскім чытачам у зносцы. У кароткім бія аўтаркі пазначана, што яна выхоўвае дзьвюх дачок, і гэта важны момант для разуменьня яе тэкстаў. Каб фота прыгожа глядзелася побач зь вершам, я адсекла ад партрэту аўтаркі дрэва, якое яна пасадзіла.


МАЛІТВА ПАЛЯЎНІЧАГА

Г.Ж.

Калі моліцца паляўнічы
нічога
марна не праліваецца на зямлю
ані рыку, ані гуку
калі моліцца паляўнічы
зьвярыны слых рассыпаецца на аскепкі
калі моліцца паляўнічы
яго дзіця
ходзіць уздоўж ракі
алянят драўляных
водзіць за сабой табункі
яго маці
не чытае сьлядоў паляўнічага
дні навылёт
а спакойна
шые ахоўныя кажушкі
дашыўшы, адгрызае
зьвярыную жылу
і тады ў паветры
колам
паўсюдна
пульсуюць злучкі

і ніхто больш не памірае
а проста мяняе аблічча

паляўнічы канчае маліцца.





Рамуне Брундзайтэ (1988 г.) нарадзілася ў Вільні з усімі выцякаючымі: большасьць тэкстаў, якія яна прачытае ў Менску, будуць пра горад і рэчку. Мэр Вільні ўручыў ёй узнагароду за вершы пра Вільню. На справе, Рамуне атрымала дзьве літоўскія прэміі "Дэбют" - яшчэ адну на паэтычнай восені ў Друскеніках. Яна вучылася ў Італіі, цяпер жыве ў Літве і выкладае італьянскую мову і піша для прэсы пра культуру. Абы не прадаваць роўтары па тэлефоне. Мяркуючы па фота, Рамуне выхоўвае поні. Хоць гэта і ня згадваецца ў яе кароткім бія.


РОЎТАРЫ ДЛЯ АФРЫКІ
Другая вэрсія

Алё, Афрыка,
мы прапануем вам гуманітарную дапамогу
літоўскімі роўтарамі.

Дарагая Нігерыя,
мы прапануем вам найшпарчэйшую
інтэрнэт сувязь.
Вашы махляры змогуць яшчэ апэратыўней дзяліцца
недасяжнымі мільёнамі і дыямэнтамі прадзеда.

Любая Лібія,
Кажаце, у вас грамадзянская вайна,
цяжкая сытуацыя, валютны крызыс,
уцекачы тонуць ля берагоў Італіі,
не час для бізнэсу?
А вы падумайце –
вайна адкрывае новыя магчымасьці,
чысьціць рынак.
Будзьце хутчэйшымі за сваіх канкурэнтаў!

Я трапіла ў Сенегал?
Тут ужо дакладна пошук карцінак не выдае тэрарыстаў (кажа кіраўніца),
ці дзяцей з разбухлымі жыватамі.
Тут хутка разьвіваецца індустрыя тэлекамунікацый,
цёплая вада, трапічны клімат,
пра гандаль рабамі гавораць толькі па “Дыскавэры”
(вельмі доўгае відэа на ютубе, я нават не даглядзела да канца).

Я тэлефаную, тэлефаную, тэлефаную
і пішу ўпотай
у офісе ва Ўсходняй Эўропе,
дзе ключ ад ліфту маюць адно перадавікі продажаў,
дзе ў кабінэтах растуць грашовыя дрэвы, паліваныя адно ў дзень заробку,
прыгоннае права ў нас скасавалі ў 1861-м.

Месцазнаходжаньне: Чарнышэўскага
Настрой: sleepysleepy

Стд. 11, 2016

02:30 am - ЧЫТАНЬНЕ АДНОЙ ЛЕВАЙ: "ДОЛЯ ПРАЎДЫ"

У 2016 годзе зараклася чытаць кнігі жывых беларускіх літаратараў - ад граху падалей. А вось на жывых польскіх гэта не распаўсюджваецца. Асабліва, калі пішуць яны пра мёртвых.

Трымаць кнігу адной рукой не вельмі зручна, таму чатырохсотстаронкавае чытво, якое ў нармальных умовах я мусіла б праглынуць за адну ноч, расьцягнулася на дзьве з паловай. Затое цяпер, калі ў мяне засталася яшчэ палоўка ночы, шчыра магу парэкамэндаваць усім аматарам добрых дэтэктываў нешта вельмі захаплялнае, а менавіта - кнігу Зыгмунта Мілашэўскага "Доля праўды" ў вельмі арганічным перакладзе Марыны Казлоўскай - pani_cogito.



Замежныя дэтэктывы для мяне - займальнае краязнаўства. Літаратурныя забойствы часта ўкарэненыя ў праблемы канкрэтных людзей у канкрэтнай мясцовасьці, так што добра напісаны дэтэктыў дае нагоду пашырыць веды пра сьвет, нават калі аўтар проста апісваў блізкую ягонаму чытачу рэчаіснасьць і не ставіў перад сабой нейкіх асьветніцкіх мэтаў. І тым больш крута, што Зыгмунт Мілашэўскі ставіў, але разам з тым не даў ментарству і гуманістычнаму патасу пераліцца цераз край. Паказальна, што ўжо на першых трох старонках я сустрэла два раней невядомыя мне паняцьці. (Адно зь іх - "пупавіны", я зараз усё такое замячаю).

Дзеяньне дзюціка адбываецца ў польскім горадзе Сандомежы, які знаходзіцца блізка ад мяжы з Украінай (і Беларусьсю), і таму космас раману роўны космасу гэтага чароўнага гарадка з максымальнай канцэнтрацыяй помнікаў архітэктуры на мэтр квадратны. Гісторыя рэгіёну ХХ стагодзьдзя старанна перапрацаваная аўтарам і вельмі спрытна інкарпараваная ў сюжэт. Іранічны, але адначасова рамантычны тэкст так сакавіта апісвае Сандомеж, што неадкладна хочацца спакаваць рэчы і выправіцца ў бок КПП Домачава (ДамАчава?), ад якога - празь Люблін - да Сандомежу з Беларусі найбліжэй (адпаведнае ваяводзтва мусіць добра аддзячыць аўтару, калі яшчэ не).

Зрэшты, Сандомеж, калі верыць развагам герояў падчас следзтва - гэта і так новы турыстычны трэнд Польскі. У рамане яго супрацьпастаўляюць іншаму гарадку на Вісьле - Казімежу Дольнаму, моднаму ўнутрыпольскаму курорту, які, як можна зразумець, ужо ўсім абрыд. У Сандомежа большы патэнцыял. Дэтэктыў "Доля праўды", расказвае, уласна, пра тое, чаго баіцца ў Сандомежы шараговы польскі турыст, апроч блізкай украіна-беларускай мяжы.

Папулярнасьці Сандомежу з 2008 году дадае іншы дэтэктыў - "Ojciec Mateusz". Франшыза італьянскага серыялу Don Matteo, пабудаваная на тым жа прынцыпе, які скарыстаў аўтар "Долі праўды" - чарада злачынстваў у дэкарацыях мілай правінцыі. Сымпатычны, разумны і добрапрыстойны каталіцкі сьвятар, які выкрывае нягоднікаў - такое гледзіва яўна добра зайшо б яшчэ ў Гішпаніі і Ірляндыі (а ў Чэхіі і Швэцыі - не). У Польшчы ўжо здымаецца 15-ты сэзон "Айца Матэуша", а сама ідэя крочыць па сьвеце і ўжо пратачылася ў рускі мір: у Расіі ў 2014 годзе адбылася прэм'ера "Отца Матвея".



Да Сандомежу я дабяруся яшчэ няхутка, таму, каб прасякнуцца аўрай гораду, паглядзела першую сэрыю "Айца Матэуша" (Даруй мне Панбуг, скарысталася пірацкім украінскім сайтам).

Паводле сюжэту, ксёндз Матэуш прыяжджае ў Сандомеж пасьля таго, як злы Лукашэнкаўскі рэжым дэпартуе яго зь Беларусі. На першай мшы ў перададзенай яму парафіі ён па звычцы пачынае казань на беларускай мове. Потым у ходзе дзеяньня ён цытуе нейкую мудрую мысьль, якая аказваецца словамі вядомага беларускага пёсэнкажа Васіля Патопчына - выдуманага. Такі вось мілы кейс для тых, хто калекцыянуе згадкі сінявокай ў сусьветным маскульце.

Выглядае Сандомеж прыкладна так. Хачу-хачу, адным словам.

Месцазнаходжаньне: Чарнышэўскага
Настрой: sleepysleepy
Цяпер грае: Guitar Baby Music to Relax

Снж. 11, 2015

09:49 pm - АБАВЯЗАНАЯ БЫЦЬ РОЗНАЙ - MUSI BYĆ DO WYBORU: МАЯ ПАДБОРКА ДЛЯ КОНКУРСУ ПЕРАКЛАДАЎ ВІСЛАВЫ ШЫМБОРСКАЙ

Пару дзён таму ў Польшчы падвялі вынікі конкурсу на найлепшы пераклад вершаў Віславы Шымборскай. Я ўдзельнічала - і мая падборка трапіла ў фінал у беларускай намінацыі разам з працамі Алеся Емяльянава-Шыловіча і Ганны Янкуты lady_z_shalomam. І як бы нада ехаць ва Ўроцлаў разам з усімі дзевяцю фіналістамі з трох краінаў, але я, на шчасьце, ніяк не магу, таму што 25 лістапада ў нас нарадзіўся Сымон. Мне, праўда, паабяцалі, што на вынікі конкурсу мая адсутнасьць на цырымоніі ніяк не паўплывае. Пазіцыі пераможцаў - першая-другая-трэцяя будуць адкрытыя 19 сьнежня.

Да перакладаўCollapse )

Месцазнаходжаньне: Чанышэўскага
Настрой: disappointeddisappointed

Navigate: (Previous 10 Entries)